Haziran göğünde üç gezegen yarışı

Haziran ayında akşam göğü, gökyüzü meraklıları için dikkat çekici bir görüntüye sahne olacak. Venüs, Jüpiter ve Merkür, gün batımından kısa süre sonra batı ufkunda aynı bölgede görülebilecek.

Güneş battıktan hemen sonra önce Jüpiter ve Venüs alacakaranlıkta belirginleşecek. Kısa bir süre sonra bu iki gezegenin altında Merkür de görülebilecek.

Venüs ve Jüpiter dikkat çekiyor

Jüpiter ve Venüs, son haftalarda akşam göğünde kolayca seçilebiliyordu. İki gezegen de oldukça parlak olduğu için çıplak gözle rahatlıkla fark ediliyor.

Haziran başında Venüs ve Jüpiter batı ufkunda yan yana parlak bir ikili gibi görünecek. Güneş battıktan yaklaşık yarım saat sonra ufkun 2-3 karış üzerinde izlenebilecekler.

Jüpiter, sol üstte daha büyük ışık gibi duracak. Ondan çok daha parlak olan Venüs ise sağ alt tarafta yer alacak. Ancak bu konum uzun sürmeyecek.

Venüs Jüpiter’in yanından geçecek

Her akşam aynı saatte gökyüzüne bakıldığında Venüs’ün biraz daha sola kaydığı görülecek. Jüpiter ise her akşam biraz daha alçakta yer alacak.

9 Haziran’da iki gezegen birbirine çok yakın görünecek. Venüs, Jüpiter’in yalnızca bir parmak genişliği kadar yakınından geçecek. Bu yakınlaşma, alacakaranlıkta güzel bir gökyüzü manzarası oluşturacak.

Merkür için en uygun günler

Bu günlerde Jüpiter ve Venüs’ün sağ alt tarafında Merkür’ü aramak da mümkün olacak. Küçük gezegen, 10 Haziran’da en uygun gözlem konumuna ulaşacak.

Merkür, o akşam saat 22.00 civarında kısa süreliğine ufkun yaklaşık bir karış üzerinde görülebilecek. Havanın açık ve ufkun temiz olması hâlinde gezegeni görmek mümkün olabilir.

Merkür’ü görmek genellikle zordur. Çünkü Güneş’e en yakın gezegen olduğu için Dünya’dan bakıldığında çoğu zaman Güneş’e çok yakın görünür. Bu nedenle gün batımından sonra ufkun üzerinde kalabildiği zamanlar sınırlıdır.

Merkür neden zor görülüyor?

Venüs çok parlak olduğu için Güneş battıktan 15 dakika sonra bile seçilebilir. Merkür ise çok daha sönüktür. Onu görmek için gökyüzünün biraz daha kararması gerekir.

Venüs ve Jüpiter’in parlak görünmesinin nedeni, Güneş ışığını güçlü biçimde yansıtmalarıdır. Venüs kalın bulutlarla kaplıdır. Jüpiter ise büyük bir gaz gezegenidir ve Güneş ışığını yansıtan dev bir atmosfere sahiptir.

Merkür ise küçük, kayalık ve koyu renkli bir gezegendir. Üzerine düşen Güneş ışığının yalnızca yaklaşık yüzde 6’sını yansıtır. Buna rağmen Güneş’e çok yakın olduğu için haziran başında birçok yıldızdan daha parlak görünebilir.

Ay Merkür’ü bulmaya yardım edecek

Merkür, haziran başında en parlak döneminde olacak. Daha sonra her akşam biraz daha sönükleşecek ve ufka yaklaşacak. 10 Haziran’dan sonra onu görmek hızla zorlaşacak.

16 Haziran akşamı Merkür’ü bulmak için Ay yardımcı olabilir. O gün yeni ay sonrası ince hilal ilk kez görülecek. Saat 22.00 civarında ufkun yaklaşık bir karış üzerinde, kuzeybatıya yakın bir noktada belirecek.

Merkür, Ay’ın bir parmak genişliği kadar solunda yer alacak. Ertesi akşam ise ince hilal bu kez Venüs’e yakın görünecek.

Ay sonunda Merkür kaybolacak

Merkür, 21 Haziran’da Güneş’ten en büyük açısal uzaklığına ulaşacak. Buna rağmen o tarihte bile onu bulmak zorlaşacak. Kuzeye gidildikçe gözlem koşulları daha da ağırlaşacak.

Güney Almanya biraz daha avantajlı olacak. Ancak 25 Haziran’dan sonra Merkür’ü burada bile dürbünle görmek büyük olasılıkla mümkün olmayacak.

Jüpiter için de ay sonu zorlaşacak. Gezegen ay boyunca giderek alçalacak ve haziran sonunda Merkür’ün daha önce bulunduğu noktaya, kuzeybatı ufkunun hemen üzerine inecek. O tarihten sonra Jüpiter de ancak dürbünle seçilebilir hâle gelebilir.

Gezegenler farklı yönlerde ilerliyor

Merkür ve Jüpiter gökyüzünde ikisi de ufka, yani Güneş yönüne doğru kayıyor gibi görünecek. Ancak Güneş Sistemi’ne yukarıdan bakılsa iki gezegenin aslında farklı yönlerde hareket ettiği görülür.

Jüpiter, Dünya’dan bakıldığında Güneş’in arkasına doğru ilerliyor. Merkür ise Dünya ile Güneş’in arasından geçmeye hazırlanıyor.

Bu hareket, yalnızca Merkür ve Venüs gibi iç gezegenlerde görülür. Çünkü bu gezegenler Dünya yörüngesinin içinde, Güneş’e daha yakın dolanır.

Kopernik’i düşündüren hareket

Merkür ve Venüs’ün Dünya ile Güneş arasından geçebilmesi, yaklaşık 400 yıl önce gökbilimcilerin evren anlayışını değiştiren gözlemlerden biri oldu.

Kopernik ve Rönesans dönemi astronomları, gezegenlerin Dünya’nın değil, Güneş’in çevresinde döndüğü fikrine bu tür hareketlerden yola çıkarak ulaştı. O dönemde bu düşünce oldukça cesur ve tartışmalıydı.

Kopernik’in, hayatı boyunca Merkür’ü hiç görememekten yakındığı rivayet edilir. Haziranın ilk günleri ise gözlemcilere bu zorlu gezegeni görmek için kısa ama değerli bir fırsat sunuyor.