Emeklilikte kadınlar için çifte risk

Almanya’da özel emeklilik sistemi 2027’den itibaren yeni kurallarla işleyecek. Federal Hükûmet, devlet desteği ve daha yüksek getirili ürünlerle yurttaşların özel emeklilik birikimi yapmasını kolaylaştırmak istiyor.

Ancak temel sorun değişmiyor. Birçok kişinin yaşlılık için ayrıca para biriktirecek imkânı yok. t-online’ın aktardığı Verivox araştırması, bu sorunun özellikle kadınları daha fazla etkilediğini gösterdi.

Düşük ücretler birikimi engelliyor

Verivox’un temsili anketine göre katılımcıların yüzde 42’si, yetersiz emeklilik güvencesinin en önemli nedenlerinden biri olarak düşük ücretleri gösterdi. Yüzde 36’sı ise günlük yaşamda kenara para koyacak alan kalmamasını temel sorun olarak belirtti.

Bu iki nedenden en az birini sayanların oranı yüzde 64’e ulaştı. Yani araştırmaya göre emeklilik için ek birikim yapamamanın en önemli nedeni, doğrudan gelir yetersizliği.

İş hayatına ara vermek emekliliği de düşürüyor

Sorun yalnızca düşük maaşlarla sınırlı değil. Katılımcıların yüzde 36’sı, iş hayatına verilen araları da yetersiz yaşlılık güvencesinin başlıca nedenleri arasında görüyor.

Yüzde 25’i işten uzak kalınan dönemleri, yüzde 16’sı ise uzun süreli yarı zamanlı çalışmayı önemli bir etken olarak saydı.

Bu tür kesintiler çift yönlü zarar yaratıyor. Kişi hem özel emeklilik için para biriktiremiyor hem de ileride alacağı yasal emeklilik maaşı düşüyor.

En çok anneler etkileniyor

Federal İstatistik Dairesi’nin 2025 verileri de bu tabloyu destekliyor. Almanya’da üç yaşından küçük en az bir çocuğu olan annelerin yalnızca yüzde 39,7’si çalışıyor.

Aynı durumda olan babalarda ise istihdam oranı yüzde 88,7. Yani küçük çocuğu olan babaların çalışma oranı, annelerin iki katından fazla.

Çocuklar büyüdükçe annelerin iş gücüne katılımı yeniden artıyor. Reşit olmayan çocuğu bulunan annelerin genel istihdam oranı yüzde 71,2’ye çıkıyor. Ancak çocukların ilk yıllarında verilen ara ya da azaltılan çalışma süresi, hem bugünkü geliri hem de gelecekteki emekliliği etkiliyor.

Federal İstatistik Dairesi, babalarda çocukların yaşının istihdam üzerinde neredeyse hiç etkili olmadığını belirtti. Reşit olmayan çocuğu bulunan babalarda çalışma oranı yüzde 91,4 olarak ölçüldü.

Kadınlar daha düşük gelir ve daha fazla ara ile karşı karşıya

Verivox araştırması, kadınların yaşlılık güvencesinde daha kırılgan bir konumda olduğunu ortaya koydu. Kadınların yüzde 48’i düşük geliri yetersiz emeklilik güvencesinin ana nedenlerinden biri olarak görürken, erkeklerde bu oran yüzde 37’de kaldı.

İş hayatına verilen aralarda fark daha da belirgin. Kadınların yüzde 43’ü bu durumu temel sorun olarak değerlendirirken, erkeklerde oran yüzde 29 oldu.

Verivox Genel Müdürü Oliver Maier, kadınların emeklilikte çoğu zaman iki kez dezavantaj yaşadığını söyledi. Maier, kadınların ortalama olarak daha düşük gelire sahip olduğunu ve iş hayatına daha sık ara verdiğini belirtti. Buna karşılık kadınların ortalama yaşam süresinin daha uzun olduğunu, bu nedenle emeklilikte daha fazla birikime ihtiyaç duyduklarını vurguladı.

VdK: Yasal emeklilik güçlendirilmeli

Özel emeklilik reformu, daha fazla kişiyi birikim yapmaya teşvik etmeyi hedefliyor. Ancak araştırma, toplumun önemli bir bölümünün bu imkândan yararlanacak mali güce sahip olmadığını gösteriyor.

Düşük ücretle çalışan, yarı zamanlı istihdam edilen ya da uzun süre iş hayatına ara veren kişiler, devlet desteği artsa bile çoğu zaman para biriktiremiyor.

Sosyal yardım kuruluşu VdK bu nedenle yasal emeklilik sisteminin güçlendirilmesini istiyor. VdK Başkanı Verena Bentele, t-online’a yaptığı açıklamada yasal emeklilik sisteminin özel emeklilikten farklı olarak dayanışmacı dengeleme unsurları içerdiğini söyledi.

Bentele; dul maaşı, temel emeklilik, çalışma gücü kaybı yaşayanlar için ek süreler, çocuk yetiştirme ve bakım dönemlerinin emeklilik hesabına katılması gibi uygulamaların korunması gerektiğini belirtti.

VdK Başkanı, “Bu dayanışmacı unsurlar kesilmemeli, aksine hedefli biçimde genişletilmeli” dedi.

Yaşlılık yoksulluğuna karşı iki adım

VdK, yaşlılık yoksulluğunu önlemek ve emeklilik sistemini uzun vadede finanse etmek için iki yönlü strateji öneriyor.

İlk adım, annelerin ve bakım sorumluluğu üstlenen kadınların yarı zamanlı çalışma tuzağından çıkmasını sağlamak. Bentele’ye göre bunun için ülke genelinde kaliteli tam gün bakım hizmetleri, daha iyi gündüz bakım yapıları, mini işlerin kaldırılması ve çiftler ile ailelere yönelik vergi sisteminde reform gerekiyor.

İkinci adım ise insanların yasal emeklilik yaşına kadar sağlıklı biçimde çalışabilmesini sağlamak. Bentele, kriz dönemlerinde çok sayıda yaşlı çalışanın işten çıkarıldığını belirtti. Esnek çalışma modelleri, yaşlı çalışanlar için meslek içi eğitim ve iş yerlerinde daha güçlü sağlık ile rehabilitasyon imkânları gerektiğini söyledi.

Demografik baskı artıyor

Kadınların iş gücüne daha güçlü katılımı yalnızca eşitlik meselesi olarak görülmüyor. Aynı zamanda ekonomik bir zorunluluk olarak değerlendiriliyor.

Çünkü Almanya’da kalabalık baby boomer kuşağı önümüzdeki yıllarda emekli olacak. OECD, demografik değişimin iş gücü piyasası üzerindeki baskıyı giderek artıracağı uyarısında bulunuyor.