Berlin’de Pehlevi gerilimi

Son İran Şahı’nın oğlu Rıza Pehlevi’nin Berlin ziyareti Almanya’da yeni bir tartışma başlattı. Sürgündeki İranlı isim bugün başkentte siyasî görüşmeler yaparken, Alman hükûmeti Pehlevi ile resmî bir temas kurmayacağını açıkladı. Buna karşılık CDU’lu Armin Laschet’in Pehlevi ile görüşeceği belirtildi.

Hükûmet mesafe koydu

Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Dublin’de yaptığı açıklamada Pehlevi’nin Almanya’ya özel kişi olarak geldiğini söyledi. Wadephul, onun siyasî çevrelerle görüşmeler yapabileceğini ancak bunun Alman hükûmetinin görevi olmadığını ifade etti.

Hükûmet Sözcüsü Stefan Kornelius da Pehlevi ile hükûmet üyeleri arasında herhangi bir görüşme planlanmadığını açıkladı. Kornelius, tüm eleştirilere rağmen İran hükûmetinin Berlin açısından hâlâ muhatap olduğunu söyledi.

Laschet görüşecek

65 yaşındaki Rıza Pehlevi, 1979’daki İran İslam Devrimi’nden bu yana sürgünde yaşıyor. Son dönemde özellikle ABD’den yaptığı açıklamalarla Tahran’daki siyasî değişimin lideri olabileceği mesajı veriyordu. Monarşi yanlısı çevreler Pehlevi’yi İran muhalefetinin önemli isimlerinden biri olarak görüyor. Ancak ülke içinde ne kadar destek gördüğü net değil.

Berlin’de Pehlevi’nin, CDU’lu Armin Laschet başta olmak üzere farklı partilerden dış politika alanında çalışan bazı milletvekilleriyle görüşmesi bekleniyor. Laschet’in ofisi, Pehlevi’nin ‘İran muhalefetinin önemli bir temsilcisi’ olarak kabul edileceğini bildirdi. Görüşmenin İran’daki mevcut siyasî tablo ve geleceğe dair olasılıklar üzerine yapılacağı belirtildi.

Tepkiler büyüyor

Pehlevi’nin ziyareti yalnızca hükûmetle muhalefet arasında değil, siyasetin farklı kanatlarında da tartışma yarattı. İran kökenli Berlin Adalet Senatörü Felor Badenberg, Tagesspiegel’e yaptığı açıklamada Pehlevi ailesinin 1979 öncesindeki otoriter düzeni temsil ettiğini söyledi. Badenberg, Pehlevi’nin babasının siyasî rakiplerini takip ettirdiğini, işkenceye uğrattığını ve öldürttüğünü belirterek, basın özgürlüğü ile bağımsız yargının o dönemde bulunmadığını hatırlattı. Badenberg’e göre Rıza Pehlevi bugüne kadar bu geçmişten açık biçimde uzaklaşmadı.

Sol Parti’nin dış politika alanındaki isimlerinden Cansu Özdemir de Tagesspiegel’e konuştu. Özdemir, Pehlevi ile Alman milletvekilleri arasında planlanan görüşmeyi ‘son derece sorunlu’ olarak değerlendirdi. Pehlevi’nin güvenilir bir demokrat olmadığını söyleyen Özdemir, bu temasın Almanya’daki bazı siyasî aktörlerin İran’da bütün etnik ve dinî toplulukları kapsayan gerçek bir demokratik dönüşüm isteyip istemediği konusunda soru işareti yarattığını savundu.

Yeşiller’den Luise Amtsberg ise Pehlevi’nin İran diasporası içinde son derece kutuplaştırıcı bir isim olduğunu söyledi. Amtsberg, yapılacak görüşmelerde Pehlevi’nin siyasî pozisyonlarına yönelik eleştirilerin de açıkça dile getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Sokakta da karşı karşıya geldiler

Berlin’de Pehlevi lehine ve aleyhine birden fazla gösteri planlandı. Bu da ziyaretin yalnızca diplomatik değil, toplumsal açıdan da ne kadar hassas bir başlık hâline geldiğini gösteriyor.