Bakanlar Kurulu kabul etti: IP adresleri 3 ay boyunca saklanacak

Almanya’da hükûmet, internet üzerinden işlenen suçların daha kolay soruşturulabilmesi için yeni bir adım attı. Bakanlar Kurulu, internet erişim sağlayıcılarını verdikleri tüm IP adreslerini üç ay boyunca saklamakla yükümlü kılacak yasa değişikliğini kabul etti.

Adalet Bakanlığı’nın aktardığına göre düzenlemenin amacı, geride başka iz bırakmayan suç şüphelileri ile terör zanlılarının tespitini kolaylaştırmak.

Erişim herkese açık olmayacak

Taslağa göre savcılık ve güvenlik birimleri bu verilere doğrudan ve sınırsız biçimde ulaşamayacak. Saklanan IP adreslerine ancak belirli bir suç şüphesinin bulunması hâlinde geriye dönük olarak erişilebilecek.

SPD’li Adalet Bakanı Stefanie Hubig, birçok Avrupa ülkesinde benzer uygulamaların zaten bulunduğunu belirterek, “Artık bizim de bu adımı atmamız gerekiyor. Dijital alan suçlular için bir cennet olmamalı” dedi.

İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt de düzenlemenin terörizm, aşırıcılık ve organize suçla mücadelede kullanılacağını söyledi. Dobrindt, kitlesel gözetim eleştirilerine karşı çıkarak, “Bununla ne şeffaf yurttaş ne de şeffaf internet yaratıyoruz” mesajı verdi.

IP adresi neden bu kadar önemli?

IP adresi, internete bağlı bir bilgisayarın ya da cihazın dijital adresi gibi işliyor. Bu adresler sürekli değiştirilebildiği için, kayıt tutulmadığında belirli bir anda o adresi kimin kullandığını sonradan bulmak zorlaşıyor.

Hükûmet, yeni yükümlülüğün özellikle internet dolandırıcılığı, çevrim içi nefret suçları, terör soruşturmaları ve çocuklara yönelik cinsel istismar görüntülerinin üretimi ya da yayılması gibi dosyalarda işe yarayacağını savunuyor. Federal Kriminal Daire’nin değerlendirmesine göre, bu tür vakalarda IP adresi çoğu zaman soruşturmacıların elindeki tek başlangıç noktası oluyor.

Muhalefetten ‘arka kapıdan gözetim’ tepkisi

Tasarı ise muhalefette ciddi rahatsızlık yarattı. Sol Parti milletvekili Clara Bünger, hükûmetin bu yolla “arka kapıdan kitlesel gözetim” getirdiğini söyledi. Bünger’e göre teknik nedenlerle bazı bağlantılarda verilerin fiilen üç aydan çok daha uzun süre tutulması riski var.

Yeşiller de suç şüphesi olmadan veri saklanmasına karşı çıkıyor. Yeşiller Meclis Grup Yönetimi’nden Irene Mihalic, bu yöntemin her durumda çözüm üretmeyeceğini savundu. Mihalic, özellikle dark web faaliyetlerinde ya da üç aydan daha eski olaylarda yine boşluk kalacağını söyledi.

Hukuk tartışması da büyüyor

Yeşiller, önceki hükûmetlerin de anayasa ve mahkeme denetiminden geçecek bir veri saklama yasası çıkaramadığını hatırlatıyor. Bu nedenle yeni taslağın da ileride mahkemeden dönüp dönmeyeceği tartışılıyor.

Adalet Bakanlığı ise bu kez hukuki risk görmediğini belirtiyor. Bakanlığa göre yeni düzenleme, Almanya’daki eski veri saklama modelinden farklı olarak kişilerin hareket ve kişilik profillerinin çıkarılmasına imkân vermiyor.

Yani soruşturmacılar belirli bir tarihte belirli bir IP adresini kimin kullandığını öğrenebilecek. Ancak bir kişinin bir ay boyunca hangi sitelere girdiğini göremeyecek. Taslak ayrıca iletişimin içeriğini ve konum verilerini kapsamıyor.

Eski düzenleme iptal edilmişti

Almanya’da 2008’de yürürlüğe giren eski veri saklama düzenlemesi, telekomünikasyon şirketlerine müşterilerinin trafik ve konum verilerini altı ay boyunca saklama zorunluluğu getirmişti. Federal Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi 2010’da iptal etmişti.

Mahkeme, o dönemde haberleşme gizliliğine orantısız müdahale ve veri güvenliği konusundaki eksiklikleri temel gerekçe olarak göstermişti.

Yeni tasarı şimdi Federal Meclis’in önüne gidecek. Asıl tartışma da burada yaşanacak. Çünkü mesele yalnızca suçla mücadele değil, devletin dijital alanda yurttaşı ne ölçüde izleyebileceği sorusu.