Almanya’da faiz baskısı büyüyor

İran’a ABD ve İsrail saldırılarıyla birlikte Alman devlet tahvillerinde başlayan satış dalgası, devletin borçlanma maliyetini yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlara göre tahvil faizlerindeki hızlı yükseliş bugün için sınırlı bir yük anlamına gelse de, bu eğilim sürerse federal bütçe açısından daha ciddi bir soruna dönüşebilir.

Almanya, bütçesini yalnızca vergi gelirleriyle değil, yatırımcılardan borç alarak da finanse ediyor. Bunu da devlet tahvilleriyle yapıyor. Ancak yatırımcılar bu kâğıtları hızla satmaya başladığında tahvil fiyatı düşüyor, buna karşılık yeni alıcılar için faiz yükseliyor. Son günlerde yaşanan da tam olarak bu oldu. On yıllık Alman devlet tahvillerinin faizi yüzde 3’ün üzerine çıktı. Bu seviye, 2011’den bu yana görülen en yüksek düzeylerden biri olarak dikkat çekiyor. Savaş öncesinde bu oran yaklaşık yüzde 2,7 seviyesindeydi.

Kısa vadede sınırlı, uzun vadede ağır yük

ZEW’den Friedrich Heinemann’a göre bu artış kısa vadede federal bütçe için katlanılamaz bir yük oluşturmuyor. İlk hesaplara göre yıllık ek yük yaklaşık 1,5 milyar avro düzeyinde kalabilir. Ancak uzmanlar, asıl riskin orta ve uzun vadede birikerek büyümesinde olduğunu vurguluyor. Çünkü devlet yeni tahvil ihraç ederken ya da eski borcu çevirirken artık daha yüksek faiz teklif etmek zorunda kalabilir.

Bu tabloyu ağırlaştıran ikinci başlık ise enflasyon korkusu. Savaşla birlikte enerji ve tedarik zinciri baskısı yeniden büyürken, piyasalarda Avrupa Merkez Bankası’nın yeniden faiz artırabileceği beklentisi güçleniyor. Bu da genel faiz seviyesini yukarı taşıyor ve kamu borçlanmasını daha pahalı hâle getiriyor.

Rekor borçlanma planı baskıyı artırıyor

Almanya’nın tam da bu dönemde tarihinin en büyük borçlanma programlarından birine hazırlanması, tartışmayı daha da kritik hâle getiriyor. Berlin, altyapı ve savunma harcamalarını finanse etmek için bu yıl yatırımcılardan 512 milyar avro toplamayı planlıyor. Yalnızca ikinci çeyrekte hedeflenen tutar 115,5 milyar avro. Faizler yüksek kalırsa bu dev borçlanmanın maliyeti de hızla artabilir.

Heinemann’a göre federal yönetim, eyaletler ve belediyelerle birlikte toplam kamu borcu önümüzdeki yıllarda 4 trilyon avroya yaklaşabilir. Bu durumda Almanya’nın tüm yönetim kademelerinde yıllık faiz yükünün 120 ila 150 milyar avroya çıkması ihtimali konuşuluyor. Üstelik eyaletler ile belediyeler, federal devlete göre daha yüksek faiz ödemek zorunda kalabilir. Bu da yerel bütçeler üzerindeki baskıyı artırabilir.

Güvenli liman algısı zayıflıyor

Uzmanlara göre asıl dikkat çekici değişim, Alman tahvillerine bakışta yaşanıyor. Geçmişte Alman tahvilleri savaş ve kriz dönemlerinde “güvenli liman” sayılır, yatırımcıların yönelmesiyle faizler düşerdi. Şimdi ise jeopolitik krizlerde Alman ve genel olarak Avro Bölgesi tahvillerine risk primi eklenmeye başlandı. Bu da piyasalarda Almanya’nın bile artık eskisi kadar tartışmasız güvenli görülmediğine işaret ediyor.

Bu baskı yalnızca Almanya ile sınırlı değil. İtalya ve Fransa gibi ülkeler zaten daha yüksek faizle borçlanıyor. Uzmanlar, özellikle borç yükü yüksek Avro Bölgesi ülkelerinde faiz artışının kontrolden çıkan bir borç krizine dönüşebileceği uyarısını yapıyor. Bu nedenle tahvil piyasasındaki son hareket, yalnızca teknik bir finans haberi değil; bütçe, vergi, kamu harcaması ve Avrupa ekonomisinin dengesi açısından da ciddi bir uyarı olarak görülüyor.