Almanlar neden daha geç emekli oluyor?

Almanya’da emeklilik yaşının yükseltilmesi planları tartışma yarattı. Emeklilik Komisyonu’nun çalışma süresinin uzatılmasına dönük önerileri, çalışanlar arasında tepkiyle karşılandı.

Bild’in uzmanlarla görüştüğü haberine göre, Avrupa karşılaştırması Almanya’daki çalışanların zaten birçok komşu ülkeye göre daha uzun süre çalıştığını gösteriyor. Ancak ülkeler arasındaki fark, yalnızca emeklilik yaşından değil, sistemlerin nasıl finanse edildiğinden de kaynaklanıyor.

Fransa’da emeklilik reformu tepkiyle karşılanıyor

Fransa’da emeklilik yaşının yükseltilmesi, siyasetin en sert tartışma başlıklarından biri. Hükûmetin 2023’teki reform girişimi, milyonlarca kişinin sokağa çıkmasına yol açmıştı.

Sendikaların güçlü tepkisi nedeniyle emeklilik reformu ülkede sürekli toplumsal gerilim yaratıyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da 2025 sonunda büyük emeklilik reformu projesini şimdilik rafa kaldırmak zorunda kaldı.

Ancak Freiburg Üniversitesi’nden Prof. Dr. Bernd Raffelhüschen, Fransa modelinin ciddi risk taşıdığını söylüyor. Raffelhüschen’e göre Fransa, emeklilik sistemini büyük ölçüde borçlanmayla finanse ediyor. Uzman, devletin mevcut vergi gelirleriyle emeklilik giderlerini karşılayamadığını ve bunun yerine borç aldığını belirtiyor.

Danimarka’da emeklilik yaşı ömre göre değişiyor

Raffelhüschen, daha sürdürülebilir bir model için İskandinav ülkelerine bakılması gerektiğini savunuyor. Danimarka bu konuda öne çıkan örneklerden biri.

Danimarka’da emeklilik yaşı 2006’dan bu yana her 5 yılda bir yaşam beklentisine göre yeniden belirleniyor. Ortalama ömür uzarsa emeklilik yaşı da yükseliyor. Yaşam beklentisi düşerse emeklilik yaşı da buna göre ayarlanabiliyor.

Bu sistem, emeklilik harcamalarının nüfus yapısındaki değişime göre otomatik biçimde dengelenmesini amaçlıyor.

Avusturya’da maaşlar daha yüksek

Almanya’da sık sık örnek gösterilen ülkelerden biri de Avusturya. Avusturya’da bir emeklinin aylık ortalama geliri yaklaşık 2 bin avroya ulaşıyor. Bu tutar, Almanya’dakinden yaklaşık 700 avro daha yüksek.

Avusturyalı iş gücü araştırmacısı Johannes Berger’e göre bunun nedenlerinden biri, kamu görevlilerinin büyük bölümünün de yasal emeklilik sistemine dâhil edilmiş olması. Böylece sistem daha geniş bir prim tabanına dayanıyor.

Ancak Avusturya da Almanya gibi demografik baskıyla karşı karşıya. Doğum oranlarının yüksek olduğu kuşaklar yakında emekli olacak. Raffelhüschen’e göre temel sorun da burada başlıyor. Uzman, bebek patlaması kuşağının az çocuk sahibi olduğunu, ancak siyasetin bu kuşakla açık bir maliyet tartışmasına girmekten kaçındığını savunuyor.

Raffelhüschen, emeklilik maliyetlerinin yükünün yalnızca genç kuşaklara bırakılmaması gerektiğini belirterek, bebek patlaması kuşağının sisteme daha fazla katkı sunması gerektiğini söylüyor.

Hollanda üç ayaklı sistemle öne çıkıyor

Hollanda, Avrupa’nın en güçlü emeklilik sistemlerinden biri olarak gösteriliyor. Mercer 2024 endeksine göre Hollanda yalnızca Avrupa’da değil, dünyada da en başarılı emeklilik sistemlerinden birine sahip.

Hollanda modeli üç ayaktan oluşuyor. İlk ayakta devletin sağladığı temel emeklilik bulunuyor. Bu ödeme gelirden bağımsız olarak aylık yaklaşık 1.250 avro düzeyinde.

İkinci ayakta işveren destekli mesleki emeklilik sistemi var. Sektör bazlı emeklilik fonları, güçlü bir sermaye birikimiyle çalışıyor. Üçüncü ayakta ise vergi avantajı sağlanan özel emeklilik hesapları yer alıyor.

Bu yapı sayesinde Hollanda’da brüt ortalama emekli maaşı 2 bin 575 avroya ulaşıyor. Sistem hem daha şeffaf hem de uzun vadede daha sürdürülebilir görülüyor.

Almanya’da tartışma daha da büyüyecek

Almanya’da emeklilik sistemi, yaşlanan nüfus ve azalan çalışan sayısı nedeniyle giderek daha fazla baskı altında. Bu nedenle emeklilik yaşının yükseltilmesi, primlerin artırılması ya da sistemin farklı kaynaklarla desteklenmesi gibi seçenekler daha sık gündeme geliyor.

Avrupa örnekleri ise tek bir çözüm olmadığını gösteriyor. Fransa toplumsal tepkiyle, Avusturya yüksek maliyetle, Danimarka otomatik yaş ayarıyla, Hollanda ise güçlü fon sistemiyle öne çıkıyor. Almanya’da ise asıl soru, emeklilik yükünün kuşaklar arasında nasıl paylaşılacağı olmaya devam ediyor.