AfD yasağı yeniden gündemde

Almanya’da AfD’nin Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerini yüzde 43,8 oyla kazanmasının ardından partiye yönelik olası yasak süreci yeniden siyasetin ana gündemlerinden biri oldu.

Federal Konsey Başkanı ve Bremen Eyalet Başbakanı Andreas Bovenschulte, AfD’nin anayasal açıdan incelenmesi için federal hükûmet ile eyaletlerin ortak çalışma grubu kurması önerisine destek verdi.

Deutschlandfunk’a konuşan SPD’li Bovenschulte, AfD ile öncelikle siyasi zeminde mücadele edilmesi gerektiğini söyledi. Ancak anayasal araçların da göz ardı edilemeyeceğini vurguladı.

“Anayasa düşmanı partiler yasaklanabilir”

Bovenschulte, Alman Anayasası’nın anayasa düşmanı partilerin yasaklanmasına açık biçimde imkân tanıdığını belirtti.

Bu nedenle bir partinin özgür ve demokratik anayasal düzeni ortadan kaldırmaya yönelik hedefler taşıdığına ilişkin yeterli kanıt bulunması halinde hukuki sürecin değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Bovenschulte, buna rağmen siyasi mücadelenin öncelikli olması gerektiğinin de altını çizdi.

Wüst ortak çalışma grubu istedi

Tartışmayı yeniden hızlandıran isimlerden biri KRV Eyalet Başbakanı Hendrik Wüst oldu.

CDU’lu Wüst, federal hükûmet ile eyaletlerin birlikte çalışacağı bir uzman grubu kurulmasını önerdi.

Bu grupta Anayasayı Koruma Teşkilatı temsilcilerinin, anayasa hukukçularının ve diğer uzmanların yer almasını isteyen Wüst, incelemenin sonucunun baştan belirlenmemesi gerektiğini söyledi.

Wüst’e göre çalışma grubunun kurulması otomatik olarak AfD hakkında yasak başvurusu yapılacağı anlamına gelmemeli.

Merz yasak konusunda hâlâ şüpheli

Başbakan Friedrich Merz ise AfD yasağı konusunda temkinli çizgisini sürdürüyor.

Merz, bir siyasi partinin yasaklanması için hukuki şartların son derece ağır olduğunu belirterek olası bir başvurunun başarı şansı konusunda şüpheleri bulunduğunu söyledi.

CDU liderine göre AfD’nin yasaklanması, partiye oy veren seçmenlerin sorunlarını ortadan kaldırmayacak.

Merz bunun yerine AfD seçmenlerinin yeniden siyasi merkeze kazanılması gerektiğini savunuyor.

Pistorius ve Özdemir yasak sürecine sıcak bakıyor

Savunma Bakanı Boris Pistorius ile Baden-Württemberg Eyalet Başbakanı Cem Özdemir ise daha ileri bir adım atılmasından yana.

İki siyasetçi, Anayasayı Koruma Teşkilatı tarafından “kesin biçimde aşırı sağcı” olarak sınıflandırılan bazı AfD eyalet teşkilatları hakkında yasak sürecinin değerlendirilmesini istiyor.

Bunlardan biri de seçimleri AfD’nin kazandığı Saksonya-Anhalt teşkilatı.

Saksonya-Anhalt Anayasayı Koruma Teşkilatı, eyaletteki AfD örgütünü 2023’ten bu yana “kesin biçimde aşırı sağcı” olarak sınıflandırıyor. AfD ise bu değerlendirmeye karşı hukuki mücadele yürütüyor.

Son kararı Anayasa Mahkemesi verebilir

Almanya’da bir siyasi partiyi hükûmet veya parlamento doğrudan yasaklayamıyor.

Bir parti hakkında yasak başvurusunu yalnızca Federal Meclis, Federal Konsey veya federal hükûmet yapabiliyor.

Partinin gerçekten anayasaya aykırı olduğuna ve yasaklanıp yasaklanmayacağına ise Federal Anayasa Mahkemesi karar veriyor.

Mahkemenin geçmiş kararları nedeniyle yasak için hukuki eşik oldukça yüksek.

AfD’nin Saksonya-Anhalt’taki seçim zaferi sonrasında başlayan tartışmada şu anda ortak bir siyasi çizgi bulunmuyor. SPD ve Yeşiller içinde hukuki incelemeye destek güçlü görünürken CDU/CSU içinde yasak seçeneğine yönelik ciddi görüş ayrılıkları sürüyor.