ABD'den Almanya'ya dizel ültimatomu! Rezervleri açın...

Avrupa'da dizel fiyatlarının rekor seviyelere yaklaşması, stratejik yakıt rezervlerini yeniden gündeme taşıdı. Reuters'ın Eurostat verilerine dayandırdığı haberine göre Avrupa Birliği'nin acil durum dizel stoklarının üçte birinden fazlası Almanya ve Fransa'da bulunuyor.

Mayıs 2025'e ait son verilere göre Almanya'nın 5,6 milyon ton, Fransa'nın ise 8,2 milyon ton acil durum dizel ve gaz yağı rezervi bulunuyor. İki ülke birlikte AB'nin toplam stratejik rezervlerinin yaklaşık yüzde 35'ini elinde tutuyor.

ABD'den 'stokları kullanın' baskısı

Reuters'a konuşan kaynaklara göre ABD yönetimi, Almanya ve Fransa'nın acil durum dizel rezervlerini piyasaya sürmesini istiyor. Washington'ın aksi halde ABD'den dizel ihracatını sınırlama seçeneğini gündeme getirdiği belirtiliyor.

Kaynaklardan birine göre ABD, Avrupa Birliği'nden önümüzdeki altı ay içinde toplam 120 milyon varil dizeli acil durum stoklarından piyasaya sürmesini istedi.

Bu miktar, AB ülkelerinin elindeki yaklaşık 39 milyon tonluk acil dizel ve gaz yağı rezervinin yüzde 40'ından fazlasına karşılık geliyor. Reuters'ın hesaplamasına göre 120 milyon varil, Avrupa Birliği'nin yaklaşık bir aylık toplam dizel ve gaz yağı tüketimine denk geliyor.

Avrupa dizelde dışa daha bağımlı hale geldi

Avrupa'nın dizel piyasasındaki kırılganlığının arkasında uzun süredir devam eden yapısal değişiklikler bulunuyor.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Avrupa, Rus yakıtlarına olan bağımlılığını büyük ölçüde azalttı. Aynı zamanda kıtadaki rafineri kapasitesi son 20 yılda önemli ölçüde geriledi.

Bu nedenle Avrupa, özellikle ABD'den yapılan dizel ithalatına daha fazla bağımlı hale geldi. Reuters'a göre İran savaşı nedeniyle Orta Doğu'dan gelen tedarikin azalması da piyasadaki baskıyı artırdı.

Dizel fiyatları rekor seviyelere çıktı

Arz sıkıntısı birçok ülkede dizel fiyatlarının rekor veya rekora yakın seviyelere yükselmesine yol açtı.

Dizel yalnızca otomobillerde değil, ağır taşımacılık, tarım ve sanayide de yoğun biçimde kullanıldığı için fiyatlardaki artış ekonomi açısından daha geniş sonuçlar yaratıyor.

Yüksek dizel maliyetleri, nakliye ve üretim giderleri üzerinden diğer ürünlerin fiyatlarına da yansıyabiliyor.

AB'nin rezervleri yasal sınırın üzerinde

Avrupa Birliği kuralları, üye ülkelerin acil durumlar için belirli miktarda petrol ve yakıt rezervi tutmasını zorunlu kılıyor.

Ülkelerin en az 90 günlük net ithalatlarını veya 61 günlük iç tüketimlerini karşılayabilecek stok bulundurması gerekiyor. Hangi miktar daha yüksekse o esas alınıyor.

Reuters'a göre Avrupa Birliği genel olarak bu yükümlülüğü yerine getiriyor.

Yeni rezerv kullanımı henüz kararlaştırılmadı

Uluslararası Enerji Ajansı mart ayında küresel piyasalara yaklaşık 400 milyon varil acil petrol ve yakıt rezervi sunulması konusunda anlaşmıştı.

ABD bu miktarın 172 milyon varilini karşılamayı taahhüt ederken, AB ülkelerinin toplam miktarın yüzde 20'sini sağlaması planlanmıştı.

AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol ile yeni bir rezerv kullanımı seçeneğinin görüşüldüğünü ancak AB'nin üye ülkelerden daha fazla stok açmasını isteyip istemeyeceğine henüz karar verilmediğini söyledi.