Kral konuştu, Starmer krizi gölgeledi

İngiltere’de Kral III. Charles, geleneksel “Kral’ın Konuşması” ile İşçi Partisi hükûmetinin yeni yasama programını parlamentoda sundu. Ancak törendeki ihtişam, Başbakan Keir Starmer’ın siyasi geleceğine ilişkin tartışmaların gölgesinde kaldı.

İngiliz siyasetinin en köklü ritüellerinden biri olan törende Charles, Irish State Coach adlı faytonla Westminster Sarayı’na geldi. BBC’nin aktardığına göre, törende 2 bin 868 elmasla süslü Imperial State Crown tacını taktı. Altın tahta oturduktan sonra kendisine hükûmet programını içeren konuşma metni verildi.

Kral, metni gelenek gereği tarafsız biçimde okudu. Çünkü konuşma, monarşinin değil, seçilmiş hükûmetin önümüzdeki dönemde hayata geçirmek istediği yasa tasarılarını içeriyor.

35 yasa tasarısı açıklandı

Konuşmada İşçi Partisi hükûmetinin önümüzdeki aylarda Meclis’e getirmek istediği 35 düzenleme yer aldı.

Programda British Steel’in tamamen kamulaştırılması, oy kullanma yaşının 16’ya düşürülmesi, kiracı haklarının güçlendirilmesi ve Avrupa Birliği ile ilişkilerin yeniden yakınlaştırılması gibi başlıklar öne çıktı.

Ancak bu başlıkların, geçen hafta yerel ve bölgesel seçimlerde İşçi Partisi’ne tepki gösteren seçmenleri yeniden kazanmak için yeterli olup olmayacağı tartışmalı.

Starmer’ın koltuğu sallanıyor

Törenin en dikkat çeken yanı, konuşmayı dinleyen Başbakan Keir Starmer’ın kısa süre içinde görevini kaybedebileceği yönündeki beklentilerdi.

Starmer, sabah saatlerinde Sağlık Bakanı Wes Streeting ile görüştü. İngiliz basınına göre Streeting, hem İşçi Partisi liderliği hem de başbakanlık için Starmer’ın olası haleflerinden biri olarak görülüyor.

Downing Street önünde bekleyen gazeteciler, Streeting’e istifa edip etmeyeceğini sordu. Çünkü böyle bir istifa, Starmer’a güvensizlik mesajı olarak yorumlanabilir ve liderlik yarışının ilk adımı sayılabilir.

İşçi Partisi kurallarına göre Starmer’a karşı ciddi bir liderlik hamlesi için en az 81 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Liderlik yarışı beklentisi güçleniyor

Streeting, Downing Street’e girerken de çıkarken de sorulara yanıt vermedi. Ancak yakın çevresi üzerinden bir liderlik yarışının beklenebileceği mesajı verdi.

Bu haber, Kral’ın Westminster’da konuşma yaptığı ve tören görüntülerinin canlı yayımlandığı sırada gazetecilere ulaştı. Bu nedenle törendeki geleneksel ihtişam ile hükûmetteki siyasi belirsizlik keskin bir tezat oluşturdu.

Londra’daki tablo o kadar kırılgan hâle geldi ki, önceki gün Saray’dan bir yetkilinin Downing Street’e ulaşarak Kral’ın konuşmasının gerçekten yapılıp yapılmayacağını sorduğu ileri sürüldü.

Starmer güven vermeye çalıştı

Öğleden sonra parlamentoda yapılan tartışmada Starmer, kendinden emin bir görüntü vermeye çalıştı. Mesajı, hâlâ görevde ve yönetebilir bir başbakan olduğu yönündeydi.

Starmer, “güçlü ve adil bir Britanya” hedefinden söz etti. Bu başlığı, parti içindeki ve kamuoyundaki şüpheleri azaltmak için kullanmak istedi.

Ancak son iki yılda birçok seçmenin ve milletvekilinin güvenini kaybettiği yorumları güçleniyor. 2024 seçimlerinde “değişim” vaadiyle iktidara gelen Starmer’ın bu beklentiyi karşılayamadığı görüşü, geçen haftaki seçim sonuçlarıyla daha görünür hâle geldi.

Muhalefet fırsatı kaçırmadı

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, parlamentodaki tartışmada Starmer’ın programını sert sözlerle eleştirdi.

Badenoch’a göre Starmer’ın sunduğu program, siyasi krizin büyümesi hâlinde kısa sürede geçerliliğini yitirebilir. Badenoch, Starmer için “görevde ama iktidarda değil” ifadesini kullandı.

Böylece Kral’ın Konuşması, hükûmetin yeni dönem planlarından çok Starmer’ın liderliğinin ne kadar süreceği sorusuyla anıldı.