Stratejik teknoloji için casusluk soruşturması: Çip şirketinin eski yöneticisi cezaevinde

Belçika’da stratejik çip teknolojilerinin Çin’e aktarılmış olabileceği şüphesiyle geniş kapsamlı soruşturma yürütülüyor. İflas eden BelGaN şirketinin eski üst düzey yöneticilerinden 52 yaşındaki H.L. tutuklu bulunuyor.

Nieuwsblad’ın De Standaard ve RTBF’nin araştırmasına dayandırdığı habere göre Belçika-Çin çifte vatandaşı olan şüpheli, 10 Mayıs’ta Pekin’e gitmek üzere uçağa binmeye hazırlanırken gözaltına alındı.

Federal Savcılık, H.L. hakkında casusluk, şirket sırlarının hukuka aykırı biçimde aktarılması, suç örgütüne üyelik, şirket varlıklarının kötüye kullanılması ve iflas suçları şüphesiyle soruşturma yürütüldüğünü doğruladı.

420 kişi işsiz kalmıştı

Oudenaarde kentindeki BelGaN, Belçika’nın son endüstriyel çip üreticisiydi. Yaklaşık 40 yıllık geçmişe sahip şirket 2024’te iflas etmiş, 420 çalışan işini kaybetmişti.

İlk aşamada şirketin ekonomik nedenlerle battığı düşünülüyordu. Ancak iflasa ilişkin mali usulsüzlük soruşturması, Belçika Devlet Güvenlik Servisi’nden gelen bilgiler sonrasında farklı bir yöne evrildi.

Soruşturmacılar şimdi, şirketi 2021’de satın alan Çinli yatırımcıların asıl amacının BelGaN’ı büyütmek değil, sahip olduğu teknolojiyi Çin’e taşımak olup olmadığını araştırıyor.

Çin’de aynı teknolojiyi üreten şirket kuruldu

Soruşturmanın merkezindeki şirketlerden biri Çin merkezli Gankool.

Gankool, BelGaN’ın Çinli yatırımcıların kontrolüne geçmesinden kısa süre sonra kuruldu. Şirketin BelGaN ile aynı teknoloji üzerinde çalıştığı belirtiliyor.

H.L.’nin BelGaN’ın araştırma bölümünde yöneticilik yaptıktan birkaç ay sonra Gankool’da da üst düzey bir göreve getirildiği ortaya çıktı.

Soruşturmacılar, BelGaN’ın fikri mülkiyetinin ve ticari sırlarının oluşturulan bu yapı aracılığıyla Çin’deki şirkete aktarılmış olabileceğinden şüpheleniyor.

Eski CEO da aranıyor

H.L.’nin Gankool’da görev alan tek eski BelGaN yöneticisi olmadığı belirtiliyor.

De Standaard ve RTBF’ye göre BelGaN’ın son CEO’su Çin vatandaşı Alan Zhen Zhou da Gankool’da rol aldı. Zhou’nun Belçika adli makamları tarafından arandığı bildirildi.

Kendisinden ve Gankool şirketinden iddialara ilişkin yanıt alınamadı.

Teknolojisi askerî alanda da kullanılıyordu

BelGaN, galyum nitrür olarak bilinen GaN teknolojisine dayalı yarı iletkenler geliştiriyordu.

Bu çipler hızlı şarj cihazlarında ve elektrikli araçlarda kullanılmasının yanı sıra havacılık, uzay ve askerî uygulamalarda da kullanılabiliyor.

Bu nedenle yarı iletken teknolojileri Avrupa Birliği tarafından stratejik öneme sahip sektörler arasında görülüyor.

BelGaN’ın 2021’de Hong Kong merkezli yatırım fonları üzerinden Çin kontrolüne geçmesi de o dönem Belçika’da güvenlik tartışmalarına yol açmıştı.

İstihbarat “ayna şirketler” konusunda uyarmıştı

Belçika Devlet Güvenlik Servisi daha önce Çin bağlantılı “ayna şirket” yöntemi konusunda uyarıda bulunmuştu.

İstihbarata göre bu yöntemde, finansman sıkıntısı yaşayan ve değerli teknoloji geliştiren Batılı şirketlere yatırım yapılıyor. Teknolojiye erişim sağlandıktan sonra Çin’de aynı alanda çalışan başka bir şirket kuruluyor ve üretim burada büyütülüyor.

Belçikalı soruşturmacılar BelGaN dosyasında da benzer bir yöntemin uygulanmış olabileceğini değerlendiriyor.

Avukatı casusluk suçlamasını reddediyor

H.L.’nin avukatı Dimitri de Beco ise müvekkilinin bütün suçlamaları reddettiğini açıkladı.

De Beco’ya göre H.L. hâlâ tutuklu ancak avukat, müvekkilinin artık “casusluk şüphesiyle” tutuklu olmadığını savunuyor.

Avukat, iddiaların kanıtlanması halinde dahi meselenin yabancı bir devlete sır aktarma değil, şirket sırlarının hukuka aykırı paylaşılması kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Belçika yargısı şimdi BelGaN’ın Çin tarafından satın alınmasından iflasına kadar geçen süreçte stratejik teknolojinin sistematik biçimde ülke dışına çıkarılıp çıkarılmadığını araştırıyor.