Spahn'ın maske alımında yeni e-postalar: Bakanlık piyasa fiyatını 1,95 avro biliyordu

Almanya'da koronavirüs salgını sırasında yapılan tartışmalı maske alımlarına ilişkin yeni belgeler ortaya çıktı. E-postalara göre Federal Sağlık Bakanlığı, Nisan 2020'de KN95 maskeler için piyasa fiyatını yaklaşık 1,95 avro olarak değerlendiriyordu.

Ancak dönemin Sağlık Bakanı Jens Spahn'ın görev yaptığı bakanlık, bundan yalnızca birkaç gün önce İsviçreli Emix-Trading şirketinden 100 milyon maskeyi tanesi 5,40 avrodan sipariş etmişti.

SWR ve Plusminus araştırmasına göre yeni e-postalar, uzun süredir tartışılan Emix anlaşmasını yeniden gündeme taşıdı.

100 milyon maskeye 5,40 avro ödendi

Emix, pandemi dönemindeki maske satışlarından en fazla kazanç sağlayan şirketlerden biri olmuştu. Spahn'ın halefi Karl Lauterbach, maske alımlarının incelenmesi için Margaretha Sudhof başkanlığında bir araştırma başlatmıştı.

Sudhof'un Ocak 2025 tarihli raporuna göre Emix ile 23-24 Nisan 2020'de yapılan görüşmeler Spahn'ın milletvekili hesabı üzerinden yürütüldü. Raporda, "Resmî sözleşmeler bugüne kadar bulunamadı" ifadesi yer aldı.

Süreçte Spahn'ın, bakanlıkta maske alımlarından sorumlu üst düzey yetkili Ingo Behnel ile koordineli hareket ettiği belirtildi.

E-postada 'piyasa fiyatı 1,95 avro' denildi

Plusminus'un ulaştığı başka bir yazışma ise aynı günlerde farklı bir tedarikçiyle yapılan görüşmeleri gösteriyor.

Maske tedarikçisi Michael Dornow, bakanlığın 'Open House' sistemi kapsamında maske başına 4,50 avroluk garantili fiyat teklif ettiğini anlattı. Daha sonra kendisine bu sözleşmeden çekilerek doğrudan bakanlıkla anlaşması önerildi.

Dornow bunun üzerine 10 milyon FFP2 maskeyi tanesi 2,10 avrodan satmayı teklif etti.

Behnel, 27 Nisan 2020 tarihli yanıtında fiyatı uygun buldu ve "Fiyat da piyasa koşullarına uygun, bugün KN95 için yaklaşık 1,95 avro" diye yazdı.

Aynı dönemde Emix'ten alınan maskelere ise 5,40 avro ödeniyordu. Bu fiyat, Behnel'in 'piyasa fiyatı' olarak nitelendirdiği rakamın neredeyse üç katıydı.

Uzmandan 'hukuken çok kritik' değerlendirmesi

Kamu ihale hukuku uzmanı Ute Jasper, devletin alımlarında ekonomik ve tasarruflu davranma yükümlülüğü bulunduğunu hatırlattı.

Jasper, "Devlet piyasa fiyatının üzerinde alım yapıyor ve bunun farkında olduğunu biliyorsa bu bütçe hukuku, ihale hukuku ve genel hukuk açısından son derece kritik bir durumdur" dedi.

Haberde, Emix anlaşmasının yapıldığı dönemde piyasada maske arzının hızla arttığına da dikkat çekildi.

Maskelerin yüzde 48'i kusurlu bulundu

Emix'ten alınan ürünlerde daha sonra kalite sorunları da yaşandı. Sudhof raporuna göre TÜV Nord tarafından incelenen Emix maskelerinin yüzde 48'i kusurlu olarak değerlendirildi.

Buna rağmen bakanlık, söz konusu maskelerin önemli bir bölümünü kusursuz kabul ederek ödemelerini yaptı. Bu konuda yapılan anlaşmanın yaklaşık beş yıl boyunca kamuoyunca bilinmediği, ayrıntıların ancak Sudhof raporuyla ortaya çıktığı belirtildi.

Spahn: Olağanüstü koşullarda hareket ettik

Jens Spahn ve Ingo Behnel, Plusminus'un sorularına mevcut durumda Federal Sağlık Bakanlığında görev yapmadıklarını ve ilgili dosyalara erişimleri bulunmadığını belirterek yanıt verdi.

Spahn'ın sözcüsü, eski bakanın "yüzyılda bir yaşanabilecek bir pandeminin yarattığı mutlak olağanüstü koşullarda, sağlık çalışanlarına ihtiyaç duyulan koruyucu ekipmanı sağlamak için bilgisi ve vicdanı doğrultusunda gerekli kararları aldığını" açıkladı.

Emix ise İsviçre'de şirket hakkında yürütülen ceza soruşturmasının beş yıllık incelemenin ardından tamamen kapatıldığını belirtti. Şirket, fiyat ve kâr marjlarının tefecilik suçunun koşullarını oluşturmadığını, rüşvet ya da zimmete para geçirmeye ilişkin bulguya rastlanmadığını bildirdi.

Almanya'da da benzer soruşturmaların kapatıldığı veya başlangıç şüphesi bulunmadığı gerekçesiyle hiç başlatılmadığı belirtildi.