Sol Parti kongreye gidiyor: Yeni yol haritasınde neler olacak?

Almanya’da Sol Parti, Potsdam’da yapılacak parti kongresinde hem yeni programını hem de yeni yönetimini belirlemeye hazırlanıyor. Yaklaşık 600 delegenin katılacağı kongrede, partinin önümüzdeki dönem izleyeceği siyasi hat tartışılacak.

Kongrenin ana eksenini sosyal adalet, yeniden bölüşüm, ekolojik dönüşüm, barınma krizi, emek hakları, hayvan hakları, queer temsili, Filistin politikası ve antisemitizmle mücadele oluşturuyor.

Sol Parti, kendisini CDU/CSU-SPD koalisyonunun sosyal politika ve bütçe planlarına karşı bir ‘sosyal protesto partisi’ olarak konumlandırmak istiyor. Parti yönetimi, özellikle sosyal devletin zayıflatılmasına, çalışan haklarında geri adım atılmasına ve kamu yatırımlarının yetersiz kalmasına karşı daha görünür bir muhalefet hattı kurmayı hedefliyor.

Sosyal devlete saldırı eleştirisi öne çıkıyor

Sol Parti Eş Başkanı Ines Schwerdtner, CDU/CSU-SPD koalisyonunun reform planlarını sert sözlerle eleştiriyor. Schwerdtner’e göre bu planlar, sosyal devlete ve Almanya’da uzun mücadelelerle kazanılmış çalışan haklarına yönelik ağır bir saldırı niteliği taşıyor.

Parti yönetimi, bu tepkiyi yalnızca Meclis içinde değil, sokakta da büyütmek istiyor. Schwerdtner, haziran başından bu yana farklı şehirlerde protesto çağrıları yapıyor. Sol Parti, bu hattı geçmişte Hartz IV reformlarına karşı oluşan toplumsal tepkinin yeni bir benzeri olarak büyütmeyi amaçlıyor.

Ancak şu ana kadarki gösteriler, 2000’li yılların başındaki büyük Pazartesi eylemlerinin oldukça gerisinde kaldı. Katılım şimdilik yüzlerle sınırlı.

Zenginlerden daha fazla vergi alınması isteniyor

Kongrede görüşülecek ana metinlerden biri, Sol Parti’nin CDU/CSU-SPD koalisyonuna karşı ekonomik alternatifini ortaya koyuyor. Bu hattın merkezinde yeniden bölüşüm yer alıyor.

Parti, çok zenginlerden daha fazla vergi alınmasını istiyor. Bunun için servet vergisinin hayata geçirilmesi ve miras vergisinin daha adil hâle getirilmesi talep ediliyor.

Sol Parti’ye göre sosyal devletin finansmanı yalnızca çalışanların ve düşük gelirli kesimlerin omuzlarına bırakılamaz. Büyük servet sahiplerinin de kamu hizmetlerinin ve sosyal güvenliğin finansmanına daha fazla katkı vermesi gerekiyor.

Borç freni kaldırılsın talebi

Partinin bir diğer temel talebi, Almanya’daki borç freninin kaldırılması. Sol Parti, eyaletlerde ve belediyelerde biriken yatırım açığının artık mevcut bütçe kurallarıyla kapatılamayacağını savunuyor.

Sanayideki kriz, altyapı eksikleri, konut sorunu ve iklim yatırımları için daha güçlü bir kamu harcaması gerektiği belirtiliyor. CDU/CSU ve SPD’nin 500 milyar avroluk özel fonunun bu ihtiyacı karşılamaya yetmeyeceği görüşü öne çıkıyor.

Enerji, sağlık ve konut gibi temel alanlarda faaliyet gösteren şirketlerin kamulaştırılması da parti içindeki güçlü talepler arasında yer alıyor.

Temel gıdada KDV muafiyeti öneriliyor

Sol Parti içindeki Ekolojik Platform, temel gıda ürünlerinin yeniden tanımlanmasını istiyor. Bu başlık, kongrede sosyal politika ile iklim politikasını birleştiren önerilerden biri olarak öne çıkıyor.

Tahıl, baklagil, kök sebzeler, algler, meyve, kuruyemiş, mantar, bitkisel yağlar ve bebek mamalarının temel gıda kapsamına alınması öneriliyor. Bu ürünlerden KDV alınmaması talep ediliyor.

Hayvansal ürünlerin ise bebek maması istisnası dışında temel gıda kapsamı dışında bırakılması isteniyor. Amaç, düşük gelirli hanelerin sağlıklı gıdaya daha kolay erişmesini sağlamak ve kamu desteğini daha sürdürülebilir ürünlere yöneltmek.

Program gezegenin sınırlarıyla uyumlu olsun

Ekolojik Platform, yeni parti programının bilimsel veriler ve gezegenin doğal sınırları dikkate alınarak hazırlanmasını da istiyor.

Bu yaklaşım, iklim krizini yalnızca çevre politikası olarak değil, sosyal adalet, barış ve ekonomik düzen meselesi olarak ele alıyor.

Sol Parti içinde güçlenen bu çizgiye göre, doğal kaynakların sınırları aşılırken sosyal devletin ve toplumsal dönüşüm hedeflerinin de güvence altında kalması mümkün değil. Bu nedenle programdaki tüm taleplerin ekolojik gerçeklikle uyumlu olması gerektiği savunuluyor.

Hayvanat bahçeleri için kademeli çıkış planı gündemde

Hayvan hakları da kongre belgelerinde dikkat çeken başlıklardan biri. Hayvan Hakları Çalışma Grubu, hayvanat bahçeleri, akvaryumlar ve eğlence amaçlı hayvan sergileyen kurumlar için kademeli bir çıkış planı hazırlanmasını talep ediyor.

Mevcut hayvanlar için güvenli, türlerine uygun ve uzun vadeli bakım modelleri oluşturulması isteniyor.

Çocukların hayvanları tanıması için dijital ve üç boyutlu simülasyonlar gibi alternatif yöntemler öneriliyor. Böylece eğitim amacı, hayvanların esaret altında sergilenmesine dayanmayan yeni araçlarla karşılanmak isteniyor.

“Seks satın alma parti değerleriyle bağdaşmayan bir pratik”

Kongreye taşınan tartışmalı başlıklardan biri de seks satın alma. “Freier sind keine Genossen” başlıklı öneri, Sol Parti’nin seks satın almayı feminist, eşitlikçi ve sömürü karşıtı değerlerle bağdaşmayan bir pratik olarak tanımlamasını istiyor.

Bu yaklaşım, seks satın almayı yalnızca bireysel bir tercih olarak değil, patriyarkal, ırkçı ve kapitalist sömürü ilişkileriyle bağlantılı bir mesele olarak görüyor.

Önerinin kabul edilmesi hâlinde parti, seks işçiliği, beden sömürüsü ve erkeklik pratikleri konusunda daha net bir siyasi çizgi belirlemiş olacak.

Queer temsili için güvence talep ediliyor

Saksonya’dan gelen öneriler arasında queer bireylerin parti içindeki temsilinin güçlendirilmesi de bulunuyor.

Federal düzeyde parti görevlerinin, kurulların ve çalışma gruplarının queer bireyler için daha erişilebilir hâle getirilmesi hedefleniyor. Ayrıca seçim listelerinde queer bireylerin asgari temsilini güvence altına alacak bir düzenleme isteniyor.

Sol Parti’de hâlihazırda kadın kotası uygulanıyor. Yeni talep, temsil politikasının queer bireyleri de kapsayacak şekilde genişletilmesini amaçlıyor.

Orta Doğu başlığı kongrenin en hassas dosyası olacak

Sol Parti kongresinin en zorlu başlıklarından biri Orta Doğu politikası olacak. İsrail-Filistin meselesi, uzun süredir parti içinde derin tartışmalara yol açıyor.

Parti yönetimi bu kez tartışmayı kontrolsüz biçimde büyütmemek için önceden bir başvuru metni hazırladı. Bu metin, parti içindeki farklı eğilimleri aynı çerçevede toplamaya çalışıyor.

Metinde İsrail’in var olma hakkı kabul edilirken, Filistinliler için ayrı bir devlet hakkı da savunuluyor. Aynı zamanda İsrail hükûmetinin Gazze’deki askeri tutumu ve Batı Şeria’daki yerleşim politikası sert biçimde eleştiriliyor.

Bu başlık, Sol Parti’nin Filistin halkıyla dayanışma, İsrail’in güvenliği, ifade özgürlüğü ve antisemitizmle mücadele arasındaki dengeyi nasıl kuracağı açısından belirleyici olacak.

Parti ihraçları ve Filistin dayanışması da tartışılacak

Kongrede parti içi yaptırımlar ve Filistin dayanışması da gündeme gelecek. “Parti ihraçlarına hayır” başlıklı öneri, savaş ve işgal mağdurlarıyla dayanışmayı öne çıkarıyor.

Bu kapsamda Filistin’le dayanışma gösteren bazı isimlere yönelik parti içi yaptırımların gözden geçirilmesi isteniyor. Ramsis Kilani’nin partiye dönüşü de bu başlık altında tartışmaya açılıyor.

Bu dosya, partinin antisemitizm suçlamaları karşısında nasıl bir tutum alacağı ve Filistin dayanışmasını hangi sınırlar içinde tanımlayacağı açısından kongrenin en hassas alanlarından biri olacak.

Antisemitizme karşı daha net çizgi isteniyor

Kongre belgelerinde antisemitizmle mücadeleye ilişkin ayrı bir başlık da bulunuyor. “Bir daha asla sorumluluk demektir” başlıklı metin, Yahudilerle dayanışmanın güçlendirilmesini ve her tür antisemitizme karşı daha kararlı bir tutum alınmasını istiyor.

Yahudi kurumlarıyla ilişkilerin artırılması, parti içinde eğitim çalışmalarının güçlendirilmesi ve antisemitizmle mücadelede daha görünür bir siyasi çizgi izlenmesi talep ediliyor.

Ines Schwerdtner da kongre öncesinde antisemitizme karşı kırmızı çizgilerin net olması gerektiğini vurguladı.

Van Aken yeniden aday olmayacak

Kongrede içerik kadar parti yönetimi de belirlenecek. Sol Parti Eş Başkanı Jan van Aken, sağlık gerekçesiyle yeniden aday olmayacağını açıkladı.

Van Aken göreve geldiğinde parti kamuoyu yoklamalarında yüzde 3 seviyesine kadar gerilemişti. Sonrasında Sol Parti dikkat çekici bir toparlanma yaşadı. Federal seçimlerde yüzde 8,8 oy aldı ve son anketlerde çift haneli seviyelere yaklaştı.

Bu başarıda Van Aken’in, Ines Schwerdtner ile birlikte parti yönetimi ve Meclis grubunu daha uyumlu bir çizgide buluşturmasının etkili olduğu belirtiliyor. Sahra Wagenknecht ve destekçilerinin ayrılması da parti içindeki yönetim dengesini değiştirdi.

Yeni eş başkanlık için Luigi Pantisano öne çıkıyor

Jan van Aken’in yerine Luigi Pantisano’nun aday olması bekleniyor. Baden-Württemberg eyaletindeki Waiblingen’den gelen Pantisano, yeniden aday olan Ines Schwerdtner ile yeni eş başkanlığı oluşturmak istiyor.

Schwerdtner’in Pantisano’yu erken aşamada tercih ettiği biliniyor. Bu durum parti içinde bazı rahatsızlıklara yol açtı. Bazı üyeler, adaylığın fazla önceden hazırlanmış bir süreç gibi göründüğünü düşünüyor.

Buna rağmen şu ana kadar başka bir aday çıkmadı. Ancak adaylık başvuruları cumartesi öğleden sonraki seçime kadar mümkün olduğu için kongrede sürpriz yaşanma ihtimali tamamen kapanmış değil.

Parti daha genç, daha kadın ve daha batılı hâle geldi

Sol Parti’nin son dönemdeki yükselişi yalnızca anketlere yansımadı. Üye sayısı da 2025’ten bu yana hızla artarak ikiye katlandı ve 126 bine ulaştı.

Bu büyüme, partinin sosyolojik yapısını da değiştirdi. Sol Parti artık daha genç, daha kadın ağırlıklı ve Batı Almanya’da daha güçlü bir parti görünümü veriyor.

Potsdam kongresindeki delege yapısı da bunu gösteriyor. Delegelerin üçte birinden azı Doğu Almanya’dan geliyor. Yarısından fazlası ise partiye 2023’ten sonra katıldı.

Sol Parti yeni dönemin yönünü Potsdam’da belirleyecek

Potsdam kongresi, Sol Parti açısından yalnızca bir program kongresi olmayacak. Parti, hem CDU/CSU-SPD koalisyonuna karşı sosyal muhalefet hattını hem de kendi içindeki kimlik, ekoloji, barış ve dış politika tartışmalarını aynı anda ele alacak.

Sosyal devletin güçlendirilmesi, servet ve miras vergisi, borç freninin kaldırılması, kamulaştırma, sağlıklı gıdaya erişim, ekolojik sınırlar, queer temsili, hayvan hakları, Filistin politikası ve antisemitizmle mücadele kongrenin ana başlıkları olacak.

Hangi önerilerin parti programına gireceği ve yeni yönetimin nasıl şekilleneceği, Potsdam’daki görüşmelerin ardından belli olacak.