Sistem krizi uyarısı: Eğitimde yapay zekâ tartışması

Almanya’da yapay zekânın (YZ) eğitimdeki yeri tartışması giderek büyüyor. Uzmanlar, meselenin belirli ders başlıklarını aşan, tüm sistemi ilgilendiren bir kriz olduğuna dikkat çekiyor.

Tartışmayı alevlendiren adım

Son günlerde Aşağı Saksonya’da yazılı bölme işleminin kaldırılmasının gündeme gelmesi tartışmayı yeniden alevlendirdi. Eğitimciler, bu başlığın asıl sorunun yalnızca küçük bir parçası olduğunu vurguluyor.

Uzmanlara göre temel risk, YZ’nin denetimsiz biçimde sınıflara girmesi ve öğrencilerin düşünme, muhakeme ve üretme becerilerini zayıflatması.

Spitzer: Düşünmeyi YZ’ye bırakarak öğrenemezsiniz

Beyin araştırmacısı Manfred Spitzer, eğitimde YZ’ye yönelik heyecana sert eleştiriler yöneltiyor. Spitzer’e göre YZ’yi derslere aceleyle sokmak yanlış.

Spitzer, “Öğrenciler önce bilgi edinmeli, düşünmeyi ve fikir üretmeyi öğrenmeli. İnsan kendi başına düşünmeyi YZ’ye bırakarak öğrenemez” görüşünü savunuyor. Bu nedenle YZ’nin ancak belirli bir yaştan ve yeterli bilgi temeli oluştuktan sonra devreye girmesi gerektiğini söylüyor.

Ortak çizgi yok

Almanya genelinde YZ konusunda ortak bir eğitim yaklaşımı bulunmuyor. Bazı eyaletlerde yasaklar tartışılırken, bazı okullarda pilot projeler yürütülüyor.

Eğitim bakanları uyarılar yapıyor, öğretmenler belirsizlikle karşı karşıya kalıyor, veliler kaygılı. Öğrenciler ise YZ’yi çoktan günlük yaşamlarının doğal bir parçası hâline getirmiş durumda.

“Eski eğitim modeli bitti”

Gelecek araştırmacısı Thomas Druyen, mevcut eğitim sisteminin artık işlemediğini savunuyor. Druyen’e göre bugünkü okul modeli, artık var olmayan bir dünyaya göre kurulu.

Sınıflarda hâlâ ezber bilgi ölçülürken, gerçek dünyada YZ karar alıyor ve süreçleri yönlendiriyor. Druyen, “Öğrenciler hayat için değil, sistem için öğreniyor. Okullar uyumu öğretiyor ama yargı gücünü geliştirmiyor” değerlendirmesini yapıyor.

İnce çizgi uyarısı

Uzmanlara göre YZ’yi tamamen yasaklamak gençleri yetersiz bırakıyor. Körü körüne kullanmak ise bağımlılık ve edilgenlik riskini artırıyor. Her iki yaklaşımın da yanlış olduğu vurgulanıyor.

“Öğretmen rehber olmalı”

Druyen’e göre çözüm, eğitimi geleceğe göre yeniden kurmaktan geçiyor. Daha az ezber, daha fazla düşünme. Daha az sınav, daha çok deneme ve gerçek hayatla temas.

Bu yeni modelde öğretmenlerin rolü de değişmeli. Denetleyen değil, rehberlik eden bir konuma geçilmeli. Yapay zekâ ise patron değil, doğru yerde kullanılan bir araç olmalı.

Uzmanların ortak çağrısı net: Eğitim sistemi, YZ gerçeği karşısında vakit kaybetmeden baştan ele alınmalı.