Sıcak havanın faturası günlük 431 milyon!

Almanya’da etkili olan sıcak hava dalgası yalnızca sağlığı değil, ekonomiyi de ağır biçimde etkiliyor. Federal Çalışma Bakanlığı için Prognos danışmanlık şirketi tarafından yapılan hesaplamaya göre, her sıcak hava günü Alman ekonomisine 431 milyon avroya mâl oluyor.

Araştırmaya göre sıcaklığa bağlı hastalıklar ve iş kazaları nedeniyle her gün 76 bin 500 iş günü kaybı yaşanıyor.

Sıcak günlerin sayısı artıyor

İklim değişikliği nedeniyle Almanya’da 30 derecenin üzerindeki günlerin sayısı hızla artıyor.

Alman Meteoroloji Dairesi’nin verilerine göre 1961-1990 döneminde yılda ortalama 4,2 sıcak gün yaşanıyordu. 1991-2020 arasında bu sayı 8,9’a çıktı. Geçen yıl ise Almanya’da 11 sıcak gün kaydedildi.

Bu artış, özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı bulunanlar için ciddi risk oluşturuyor.

Sıcaktan ölenlerin çoğu yaşlı

Robert Koch Enstitüsü’ne göre 2025 yılında sıcaklığa bağlı ölümlerin beşte üçü 85 yaş üzerindeki kişilerden oluştu.

Enstitü, geçen yıl Almanya’da 1.200 ile 3 bin 700 arasında kişinin sıcak hava nedeniyle hayatını kaybettiğini tahmin ediyor. Ölümler doğrudan sıcak çarpmasıyla yaşanabildiği gibi, kalp ve damar hastalıkları gibi mevcut rahatsızlıkların sıcakla ağırlaşması sonucu da meydana gelebiliyor.

Bu nedenle sıcaklığa bağlı ölümleri kesin olarak saymak zor. Çünkü ölüm belgelerinde çoğu zaman asıl neden kalp-damar hastalığı gibi görünüyor, sıcaklığın etkisi ayrıca yazılmıyor. RKI bu yüzden sıcak hava ölümlerini istatistiksel yöntemlerle hesaplıyor.

İş kazaları da artıyor

Sıcak hava çalışanlar için de önemli bir risk. Tarımda, inşaatta ya da sıcak kapalı alanlarda çalışan bakım personeli gibi meslek grupları yüksek sıcaklıklardan daha fazla etkileniyor.

Prognos’a göre hava sıcaklığının 30 dereceyi aştığı günlerde iş kazaları yüzde 7,4 artıyor. Çünkü sıcaklık, çalışanların dayanıklılığını azaltıyor, yorgunluğu artırıyor ve dikkati düşürüyor.

Sol Parti: Sıcak hava iş güvenliği meselesidir

Sol Parti, federal hükûmetten işverenleri daha sıkı sıcak hava önlemleri almaya zorlamasını istiyor.

Federal Meclis’te bu konudan sorumlu Sol Parti milletvekili Emre İnce, “Sıcak hava koruması iş güvenliğidir ve bu nedenle işverenlerin yükümlülüğüdür” dedi.

İnce’ye göre birçok patron yeterli önlem almıyor. Bu nedenle sıcak hava koruma tedbirlerinin yasal olarak zorunlu hale getirilmesi gerekiyor.

İşyerlerinde içecek, gölge ve daha fazla mola talebi

Mevcut kurallara göre patronların işyerinde risk değerlendirmesi yapması gerekiyor. Ancak İnce, bu değerlendirmelerin çok seyrek yapıldığını ya da güncel olmadığını belirtiyor.

Sol Parti, sıcak günlerde kapalı alanlarda çalışanlara içecek, güneşten korunma imkânı, vantilatör ve daha fazla mola sağlanmasını istiyor.

Federal Çalışma Bakanlığı’nın bu yönde tavsiyeleri bulunuyor. Ancak bu tavsiyeler şu anda bağlayıcı değil.

Dışarıda çalışanlar için kısa çalışma ödeneği önerisi

Sol Parti’nin bir başka talebi de dışarıda çalışanlar için ‘iklim kaynaklı kısa çalışma ödeneği’ getirilmesi.

İnşaat sektöründe mevsimsel kısa çalışma ödeneği zaten uygulanıyor. Ancak İnce’ye göre sıcak havaya maruz kalan meslekler yalnızca inşaatla sınırlı değil.

İnce, örnek olarak kurye çalışanlarını gösterdi. Ona göre serinletici iş kıyafeti, içecek ve klimalı dinlenme alanı bulunmayan kuryeler de sıcak havalarda korunmalı.

Uzman: Sorun kurallardan çok uygulamada

Planetary Health Policy Merkezi’nden Miriam Meschede ise sorunun daha çok uygulama eksikliğinden kaynaklandığını düşünüyor.

Meschede’ye göre iş güvenliği alanında zaten birçok kural var. Ancak işletmelerin bu kuralları günlük çalışma düzenine uyarlaması her zaman kolay olmuyor.

Bu nedenle hem daha fazla denetim hem de işletmelere destek gerekiyor. Meschede, işyerlerinin riskler konusunda bilgilendirilmesi ve etkili önlemler için yönlendirilmesi gerektiğini söylüyor.

Sıcak hava planları gündemde

Emre İnce’ye göre sıcak hava tehlikesine özel risk değerlendirmeleri, işyerlerinde farkındalık yaratabilir. Ancak bu değerlendirmelerin sürekli güncellenmesi ve iş güvenliği kurumları tarafından denetlenmesi gerekiyor.

Meschede de işyerlerine özel sıcak hava koruma planlarını gerekli buluyor. Ona göre sıcak hava çoğu zaman hafife alınıyor. Kronik hastalığı olan birçok kişi de risk grubunda olduğunu bilmiyor.

Almanya’da sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha ağır hale gelmesi, çalışan sağlığı ve ekonomik kayıplar konusunda yeni önlemleri kaçınılmaz hale getiriyor.

Sıcak havada yasal hak ve sorumluluklar

Almanya’da çalışanların yüksek sıcaklık nedeniyle doğrudan sıcak tatili hakkı bulunmuyor. Ancak patronların çalışanları sıcağın sağlık risklerine karşı koruma yükümlülüğü var.

Ofis sıcaklığı 26 dereceyi aşarsa ne olur?

İş yerleri için geçerli teknik kurallara göre ofis sıcaklığı 26 dereceyi geçtiğinde patronun serinletici önlemler alması bekleniyor. Sıcaklık 30 dereceye ulaştığında ise bu önlemler zorunlu hale geliyor.

Bu önlemler arasında sabah erken saatlerde havalandırma, vantilatör kullanımı, esnek mesai, kıyafet kurallarının gevşetilmesi ve çalışanlara soğuk içecek sağlanması yer alabilir.

Ancak çalışanlar belirli bir önlemin mutlaka uygulanmasını talep edemiyor. Patron makul önlemler alıyor ve çalışma ortamını katlanılabilir seviyede tutuyorsa, çalışanların ek hak iddia etmesi zorlaşıyor.

35 derece kritik sınır

Ofis sıcaklığı 35 dereceye ulaştığında oda artık normal çalışma alanı olarak uygun kabul edilmiyor. Bu durumda patronun çözüm üretmesi gerekiyor.

Çalışanlar daha serin bir bölüme alınabilir ya da çalışma düzeni değiştirilebilir. Ancak 35 derece ve üzerinde bile çalışanlar kendi kararlarıyla bilgisayarı kapatıp iş yerinden ayrılamıyor.

Patron hiçbir önlem almıyorsa ya da alınan önlemler işe yaramıyorsa istisnai durumlar gündeme gelebilir. Buna rağmen çalışanın patrona haber vermesi gerekiyor.

Evden çalışanlar için durum farklı

Home-office yapan çalışanların da sıcak hava nedeniyle doğrudan tatil hakkı yok. Evdeki sıcaklıktan genel olarak çalışan kişinin kendisi sorumlu kabul ediliyor.

Ev çok sıcaksa çalışan, mümkünse ofise giderek daha serin bir ortamda çalışabilir. Bazı sözleşmelerde home-office yerine mobil çalışma düzenlemesi bulunuyor. Bu durumda kişi, işini aksatmadan daha serin bir yerden çalışabilir.

Burada belirleyici olan iş sözleşmesi ve işverenle yapılan anlaşmadır. Çalışanın seçtiği yerden görevlerini sorunsuz şekilde yerine getirebilmesi de şarttır.

Dışarıda çalışanlar nasıl korunmalı?

İnşaat, yol, bakım ve saha işleri gibi açık havada çalışanlar için de otomatik sıcak tatili hakkı yok. Ancak patronun koruma yükümlülüğü burada da geçerli.

İşveren çalışanları güneş altında korunmasız bırakmamalı. Gölgelik alan oluşturmak, serin içecek sağlamak, güneş koruyucu ekipman vermek ve uygun iş kıyafeti temin etmek alınabilecek önlemler arasında.

Her iş yerinde tek bir çözüm geçerli olmayabilir. Uzmanlar bu nedenle çalışanların yöneticileriyle konuşarak işi daha katlanılabilir hale getirecek pratik düzenlemeler talep etmesini öneriyor.

Kıyafet kuralları gevşetilebilir mi?

Bazı mesleklerde güvenlik nedeniyle belirli kıyafetler zorunludur. Baret, koruyucu ayakkabı ya da özel iş kıyafeti gibi ekipmanlardan sıcak hava gerekçesiyle vazgeçilemez.

Diğer işlerde ise kıyafet kurallarını işveren belirler. Çalışanlar bu kuralları kendi başlarına değiştiremez.

Ancak sıcak günlerde kıyafet kurallarının gevşetilmesi, patronun alabileceği önlemlerden biri olabilir. Böyle bir izin verilirse çalışanlar daha rahat kıyafetlerle işe gelebilir.