Milyonlarca eve yeni elektrik sayacı geliyor

Almanya’da milyonlarca haneyi ilgilendiren akıllı elektrik sayacı planı hızlanıyor. t-online’ın haberine göre CDU/CSU ve SPD’nin reform paketinde, zorunlu kurulum kapsamındaki sayaç noktalarının yüzde 90’ından fazlasının 2030 sonuna kadar Smart Meter ile donatılması hedefleniyor.

Birkaç gün öncesine kadar bu hedef için 2032 tarihi konuşuluyordu. Yeni planda süre 2030’a çekildi.

Zorunlu kurulum kapsamına özellikle yıllık elektrik tüketimi 6 bin kilovatsaatin üzerinde olan haneler giriyor. Ayrıca 7 kilovattan büyük güneş enerjisi sistemi bulunanlar ya da ısı pompası ve elektrikli araç şarj istasyonu gibi uzaktan yönetilebilir cihazlara sahip olanlar da bu kapsama dahil.

Akıllı sayaç ne işe yarıyor?

Smart Meter, yani akıllı elektrik sayacı, elektrik tüketimini düzenli olarak ölçen ve bu verileri otomatik biçimde enerji tedarikçisine ve şebeke işletmecisine ileten dijital sayaç sistemi.

Bu sistemde sayaç değerini müşterinin kendisinin okumasına gerek kalmıyor. Sayaç yaklaşık 15 dakikada bir tüketimi ölçebiliyor. Ayrıca uygun altyapı varsa ısı pompası ya da elektrikli araç şarj istasyonu gibi cihazların yönetilmesine de imkân sağlayabiliyor.

Akıllı sayacın en önemli parçası Smart Meter Gateway adı verilen iletişim modülü. Bu modül, verilerin şifreli ve güvenli biçimde iletilmesini sağlıyor. Dijital ve esnek elektrik tarifeleri de bu altyapıyla kullanılabiliyor.

Ancak maliyet yüksek. Smart Meter ve Gateway birlikte 600 ila 900 avro arasında tutabiliyor. Bu bedeli genellikle sayaç işletmecisi karşılıyor.

Sorun maliyet ve karmaşık sistem

Almanya’da akıllı sayaçların yaygınlaşması uzun süredir yavaş ilerliyor. Bunun nedenlerinden biri maliyet. Sektör temsilcilerine göre sistem çoğu zaman ancak yaklaşık 500 bin sayaçtan sonra ekonomik hâle geliyor.

Bir başka sorun da karmaşık teknik standartlar ve Almanya’daki çok parçalı yapı. Ülkede 800’den fazla sayaç işletmecisi bulunuyor. Bu da yaygın ve düzenli bir kurulum sürecini zorlaştırıyor.

İşte bu noktada Smart Meter Light devreye sokulmak isteniyor.

Smart Meter Light daha basit olacak

Smart Meter Light da elektrik tüketimini ölçüp verileri enerji şirketine ve şebeke işletmecisine iletecek. Veri aktarımı yine sayaç işletmecisinin sağladığı iletişim yolu üzerinden, çoğunlukla mobil şebeke aracılığıyla yapılacak.

Ancak tam donanımlı Smart Meter’dan farkı şu: Light modelinin çoğu yoruma göre komut alma ve cihazları yönetme özelliği olmayacak. Yani bir kontrol kutusu bulunmayacak.

Bu sayede daha pahalı ve karmaşık sertifikasyon süreçlerinden kaçınılması, kurulumun hızlanması ve maliyetin düşmesi hedefleniyor.

Net tanım hâlâ yok

Buna rağmen Smart Meter Light’ın tam olarak ne olacağı henüz netleşmiş değil. VDE-FNN’den bir uzman, t-online’a yaptığı açıklamada farklı şirketlerin ve çıkar gruplarının bu konuda farklı çözümler önerdiğini söyledi.

Önerilerden biri, çok daireli binalarda her daireye ayrı Gateway takmak yerine binadaki sayaçların tek bir Smart Meter Gateway’i paylaşması. Akkudoktor adıyla bilinen bilim insanı ve YouTuber Andreas Schmitz’e göre bu yöntem, her sayaç için ayrı Gateway ve ayrı 5G bağlantısı maliyetini azaltabilir.

Başka bir seçenek ise büyük elektrik tüketen cihazları olmayan kiralık daireler için daha basit bir okuma sistemi kullanmak. Bu modelde sayacın dışına küçük bir optik okuyucu takılabilir. Cihaz, sayaç verilerini okuyup şifreli biçimde şebeke işletmecisine gönderebilir.

Kurallar hazırlanmazsa süreç uzayabilir

Federal Steckersolar Birliği Başkanı Christian Ofenheusle, t-online’a yaptığı açıklamada Smart Meter Light için net teknik şartların düzenleyici kurumlar tarafından belirlenmesi gerektiğini söyledi. Ona göre veri koruma ve veri doğrulama bu sistemin temel unsurları arasında olacak.

VDE-FNN’ye göre bunun için önce mevcut yasaların değiştirilmesi gerekiyor. Federal Ekonomi ve Enerji Bakanlığı’nın Enerji Ekonomisi Yasası ya da Sayaç İşletimi Yasası içinde temel çerçeveyi belirlemesi gerekiyor.

Ardından Federal Bilgi Güvenliği Dairesi BSI siber güvenlik şartlarını tanımlayacak. VDE-FNN ise teknik ayrıntıları hazırlayacak.

Uzmanlara göre bu süreç yıllar alabilir. Çünkü henüz tanım yok. Kurallar olmadan çok sayıda farklı sistemin ortaya çıkabileceği ve bunun piyasada karmaşa yaratabileceği uyarısı yapılıyor.

BSI daha iyimser

Federal Bilgi Güvenliği Dairesi BSI ise konuya daha pratik bakıyor. BSI’ye göre Smart Meter Light tamamen yeni bir cihaz değil. Daha çok mevcut teknolojinin akıllıca kullanılması anlamına geliyor.

BSI’nin değerlendirmesine göre aynı binadaki birden fazla sayaç tek bir Smart Meter Gateway’i paylaşabilir. Böylece 2 hane bile aynı Gateway’i kullansa, hane başına maliyet belirgin biçimde düşer.

BSI, veri güvenliği ve veri korumanın bu modelde de sağlanabileceğini belirtiyor. Kurum ayrıca yeni bir altyapıya ya da arka planda tamamen yeni sistemlere ihtiyaç olmadığını savunuyor.

Fikir bir imza kampanyasından çıktı

Smart Meter Light fikri, Andreas Schmitz ve Christian Ofenheusle’nin de aralarında bulunduğu isimlerin başlattığı bir imza kampanyasıyla gündeme gelmişti.

Amaç, ev bataryaları ve elektrikli araç bataryaları gibi küçük depolama sistemlerinin elektrik şebekesini dengelemeye daha fazla katkı sunmasını sağlamaktı. Yenilenebilir enerjide üretim fazlası olduğunda bu bataryalar elektriği depolayabilir. Böylece şebeke rahatlar, ani yüklenmeler azalır ve elektrik kesintisi riski düşer.

İlk aşamada kampanya sonuçsuz kalmıştı. Ancak şimdi Smart Meter Light hükûmet belgesine girdi. Schmitz, YouTube kanalında “350 bin imzadan sonra Smart Meter Light hükûmet belgesinde” diyerek gelişmeyi memnuniyetle karşıladı.

Ağ ücretleri artmasın diye destek var

Federal Ağ Ajansı da hükûmetin planını olumlu karşılıyor. Kuruma göre Smart Meter Light’ın reform paketinde yer alması, özellikle şebeke ücretleri açısından gecikmiş bir adımdı.

Mevcut zorunlu kurulum planı kapsamında 2030’ların başına kadar hanelerin yaklaşık yüzde 14’üne tam donanımlı Gateway ve kontrol kutusu takılması gerekiyor. Dağıtım şebekesi işletmecilerinin bu maliyeti yıllık yaklaşık 2,3 milyar avro olarak şebeke ücretlerine yansıtacağı belirtiliyor.

Uzmanlara göre tam donanımlı sistemler başka ülkelerdeki gibi hanelerin yüzde 60 ila 80’ine takılsaydı, şebeke ücretleri hızla iki katına çıkabilirdi.

Eleştiriler de var

Plan herkes tarafından olumlu karşılanmıyor. Elektro ve Dijital Sanayi Birliği ZVEI, Smart Meter Light’ın gereksiz çift yapılar oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.

Enerji Ekonomisi Araştırma Merkezi FfE de bu modelin akıllı sayaç kurulumunu gerçekten hızlandırıp hızlandırmayacağından emin değil. Kuruma göre Light modelinde de sertifikasyon, standartlaşma ve veri koruma süreçleri belirleyici olacak.

FfE ayrıca Light modelinin, tam donanımlı Smart Meter kurulumunu yavaşlatmasından endişe ediyor.

Almanya’da yeni sayaç planı bu nedenle yalnızca teknik bir değişiklik değil. Elektrik faturaları, şebeke güvenliği, veri koruma ve enerji dönüşümünün maliyeti açısından milyonlarca haneyi ilgilendiren büyük bir altyapı tartışmasına dönüşmüş durumda.