Market sepetine yeni vergi geliyor

Almanya’da federal hükûmet, 2027 bütçesini pazartesi günü kabinede görüşmeye hazırlanıyor. Bütçe taslağına göre gelecek yıl 555,4 milyar avroluk harcama planlanıyor. Ayrıca 118,7 milyar avro yeni borç alınması öngörülüyor.

Bu büyük bütçe ihtiyacını karşılamak için hükûmetin yeni vergi adımları da gündemde. Planlara göre plastik vergisi, alkol vergisi ve daha yüksek tütün vergisi tüketicilerin hayatına girecek. Şeker vergisi de planlar arasında yer alıyor, ancak henüz bütçeye dahil edilmiş değil.

Plastik vergisi market fiyatlarına yansıyabilir

En çok dikkat çeken başlık plastik vergisi. Bu vergi, geri dönüştürülmeyen plastik ambalajlar için alınacak. Aslında bu, Avrupa Birliği’nin 2021’den bu yana üye ülkelerden tahsil ettiği bir ödeme. Almanya bugüne kadar bu yükü doğrudan federal bütçeden karşılıyordu.

2027’den itibaren ise bu maliyetin plastiği piyasaya süren şirketlere aktarılması planlanıyor. Şirketler bu vergiyi doğrudan tüketiciye yansıtmak zorunda değil. Ancak birçok firmanın maliyeti ürün fiyatlarına eklemesi bekleniyor.

Bu da özellikle market raflarındaki plastik ambalajlı ürünlerde küçük ama yaygın fiyat artışları anlamına gelebilir.

Ambalaj başına birkaç sentlik artış

Plastik vergisi, geri dönüştürülemeyen plastik için kilogram başına 80 sent olacak. Bu tutar tek tek ürünlerde çok yüksek görünmeyebilir. Örneğin 30 gramlık bir ambalajda vergi yaklaşık 2 sentlik ek maliyet yaratacak.

Ancak yıl boyunca kullanılan plastik miktarı dikkate alındığında toplam yük daha görünür hâle geliyor. Çevre örgütü BUND’a göre Almanya’da kişi başına yıllık plastik tüketimi yaklaşık 40 kilogram. Bu da teorik olarak kişi başına yılda 32 avroluk vergi yüküne denk geliyor.

Alkol, tütün ve şeker de gündemde

Hükûmetin vergi planı yalnızca plastikle sınırlı değil. Alkol için yeni bir vergi getirilmesi ve tütün vergisinin artırılması da bütçe taslağında yer alıyor.

Şeker vergisi ise ayrıca planlanıyor. Ancak bu vergi şu ana kadar 2027 bütçesine gelir kalemi olarak yazılmadı. Yine de önümüzdeki dönemde sağlıklı beslenme, tüketici fiyatları ve kamu gelirleri tartışmasının önemli başlıklarından biri hâline gelebilir.

Sektör verginin etkisinden şüpheli

Plastik üreticilerini temsil eden Plastics Europe, plastik vergisinin şirketler üzerinden tüketiciye aktarılmasını eleştiriyor. Birliğe göre bu adımın çevre açısından beklenen yönlendirici etkiyi yaratması zor.

Plastics Europe, Federal Çevre Dairesi’nin 2023 tarihli bir çalışmasına atıf yaparak verginin tüketimi azaltmakta sınırlı kalabileceğini savunuyor. Birliğe göre uygulamada şirketler bazen plastiğin yerine daha fazla kaynak tüketen ve geri dönüşümü daha zor olan alternatif ambalajlara yönelebiliyor.

Özellikle lif bazlı ama plastik kaplamalı karma ambalajların sorun yaratabileceği belirtiliyor.

Tüketici ne yapabilir?

Yeni verginin etkisini azaltmanın en doğrudan yolu, tek kullanımlık plastikten kaçınmak olacak. Market alışverişinde plastik ambalajsız ürünleri tercih etmek, meyve ve sebze için tekrar kullanılabilir torba getirmek fiyat yükünü azaltabilir.

Kozmetik ürünlerinde de mikroplastik içermeyen seçeneklerin sayısı artıyor. Bu nedenle tüketiciler, hem çevre hem de bütçe açısından ürün tercihleriyle yeni verginin etkisini bir ölçüde sınırlayabilir.

Almanya’da 2027 bütçesi, yalnızca borç ve kamu harcamalarıyla değil, günlük alışverişe yansıyacak yeni vergilerle de vatandaşın cebini doğrudan etkileyecek görünüyor.