Kültür Bakanı Leipzig Kitap Fuarı’nda yuhalandı

Almanya’da Leipzig Kitap Fuarı’nın açılışı protestoların gölgesinde yapıldı. Kültürden Sorumlu Devlet Bakanı Wolfram Weimer, fuarın açılış töreninde salon içinden yuhalandı. Konuşması sık sık laf atmalarla kesildi. Dışarıda da yüzlerce kişi Weimer’in kültür politikasını protesto etti.

Tepkinin temel nedeni, üç sol görüşlü kitapçının Alman Kitapçılık Ödülü aday listesinden çıkarılması oldu. Kararın gerekçesi olarak ‘Anayasayı Koruma Dairesi açısından önem taşıyan bulgular’ gösterildi. Ancak Weimer, bu üç kitapçı hakkında güvenlik birimlerinde ne bulunduğunu kendisinin de ayrıntılı biçimde bilmediğini söyledi.

Tepkinin odağında ödül kararı var

Tartışma, Bremen, Berlin ve Göttingen’deki üç sol kitapçının ödül listesinden çıkarılmasıyla başladı. Weimer, güvenlik kurumlarının elinde özgür demokratik düzene aykırılıkla ilgili bilgiler varsa devletin vergi parasıyla destek verirken dikkatli davranmak zorunda olduğunu savundu.

Weimer, ifade özgürlüğü ile kamusal destek verilmesinin aynı şey olmadığını söyledi. Ona göre devlet, kamu kaynağı kullanırken daha sıkı bir sorumluluk taşımak zorunda. Bu nedenle devletin ‘sağcı, solcu ya da İslamcı fark etmeksizin’ tüm aşırılıklara aynı mesafede durması gerektiğini belirtti.

“Bu bir kültür savaşı değil”

Weimer, eleştirilere karşı kararını savundu. Sürecin siyasi bir müdahale ya da kültür savaşı olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Kitapçılık ödülünün, Alman Yayıncılar ve Kitapçılar Birliği ile birlikte yeniden ele alınabileceğini de ifade etti. Ancak bu savunma, tepkileri yatıştırmaya yetmedi.

Mecliste de soruldu, yeni bilgi gelmedi

Federal Meclis Kültür Komisyonu da gün içinde Weimer’den konuyla ilgili bilgi istedi. Ancak bu görüşmeden yeni bir sonuç çıkmadı. Weimer, daha önce verdiği açıklamaları büyük ölçüde tekrarladı.

Bakanlıktaki uzmanların üç kitapçının ödüle uygunluğu konusunda temel şüpheler taşıdığını, bunun ardından İçişleri Bakanlığı üzerinden Anayasayı Koruma Dairesi’ne başvurulduğunu anlattı. Buradan da ortada ‘ciddi bir durum’ olduğu yönünde yanıt geldiğini söyledi.

“Jüri seçmedi” denildi, veto gizlendi

Tartışmayı büyüten başlıklardan biri de kitapçılara gönderilen yazılar oldu. Bu yazılarda, sanki jüri söz konusu kitapçıları ödüle layık görmemiş gibi bir ifade kullanıldığı ortaya çıktı. Oysa kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, listeden çıkarılmada belirleyici olan Weimer’in vetosuydu.

Weimer ise bunun standart bir ret e-postası olduğunu söyledi. Yalan söylendiği eleştirisini kabul etmedi.

Sektörden sert tepki

Alman Yayıncılar ve Kitapçılar Birliği, yaşanan sürece bir kez daha eleştirel yaklaştı. Birlik yöneticileri, üç kitapçının ödülü alması gerektiğini savundu. Bunun ister mahkeme kararıyla ister geri adımla gerçekleşmesi gerektiğini söylediler.

Sektör temsilcileri, siyasi müdahalelerle gözdağı verilemeyeceğini vurguladı. Kitap dünyasının bölünmeyeceği ve güvenlik kurumlarının baskı unsuru gibi kullanılmasına boyun eğmeyeceği mesajı verildi.

Dışarıda yüzlerce kişi toplandı

Açılış töreni başlamadan önce yüzlerce kişi Gewandhaus önünde gösteri yaptı. Eylemde Weimer’in istifasını isteyen dövizler taşındı. Bazı pankartlarda Weimer için ‘kültür savaşı bakanı’ ifadesi kullanıldı.

Gösteride, ödül listesinden çıkarılan üç kitapçının ortak açıklaması da okundu. Açıklamada, ödüle başvurdukları, ödülü alabilecek durumdayken sonradan listeden çıkarıldıkları ve bunun siyasi nedenlerle yapıldığı savunuldu. Kitapçılar bu karara karşı dava açtı.

Fuar kapılarını açtı

Leipzig Kitap Fuarı perşembe günü ziyaretçilere açılıyor. Pazar gününe kadar 54 ülkeden 2 bin 44 katılımcı kitap dünyasındaki yeni yayınlarını tanıtacak. Fuar kapsamında düzenlenen ‘Leipzig okuyor’ etkinliklerinde de çok sayıda yerli ve yabancı yazar okurlarla buluşacak.

Bugün öğleden sonra Leipzig Kitap Fuarı Ödülü verilecek. Akşam saatlerinde ise Weimer’in Alman Milli Kütüphanesi’nde ifade özgürlüğü konulu bir panelde yer alması bekleniyor.