İlaç krizi kalıcılaşıyor

Neuss’ta dört eczane işleten eczacı Christiane König, bazı antibiyotiklerin neredeyse sürekli bulunamadığını söylüyor. Son dönemde astım ilaçları ve kolesterol düşürücüler de sıkıntılı ürünler listesine girdi. König, “Eksik olanlar nadir ilaçlar değil. Günlük hayatta en çok kullanılan ürünler. Bu da durumu daha ciddi hâle getiriyor” diyor.

En çok jenerik ilaçlar etkileniyor

Federal İlaç ve Tıbbi Cihazlar Kurumu verilerine göre, 2025 sonbaharında Almanya’da 550’den fazla ilaç sürekli tedarik sorunu yaşadı. Eksiklikler en çok jenerik ilaçları, yani patent süresi dolmuş ve daha ucuz muadilleri vurdu.

İlaç üreticilerini temsil eden Pro Generika’nın Genel Müdürü Bork Bretthauer, jenerik üretiminin büyük ölçüde Hindistan ve Çin’e kaydığını belirtiyor. Bu durumun tedarik zincirini kırılgan hâle getirdiğini vurguluyor.

Üretim birkaç tesiste toplanıyor

Sorunu derinleştiren bir diğer unsur, üretimin az sayıda büyük tesiste yoğunlaşması. Bu yapı maliyetleri düşürüyor ancak tek bir fabrikanın devre dışı kalması bile küresel çapta ilaç kıtlığına yol açabiliyor.

Würzburg Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ulrike Holzgrabe, bunun temel nedeninin jenerik ilaçlardaki yoğun fiyat baskısı olduğunu söylüyor. Holzgrabe’ye göre bu koşullarda Avrupa’da üretim yapmak giderek ekonomik olmaktan çıkıyor.

Siyasi adımlar tartışma yarattı

Almanya’da önceki hükûmet, 2023’te ALBVVG yasasını yürürlüğe koydu. Düzenleme, çocuk ilaçlarında fiyat artışına izin verdi ve üretici ile toptancılar için stok tutma yükümlülüklerini artırdı.

Pro Generika, bu adımlarla çocuk ilaçlarındaki tedarikin iyileştiğini savunuyor. Ancak GKV-Spitzenverband, yasanın fiyat mekanizmalarını gevşetmesine rağmen bağlayıcı bir tedarik güvencesi getirmediği görüşünde.

Çözüm Avrupa’da üretim mi?

GKV-Spitzenverband, genişletilen stok zorunluluklarını olumlu buluyor. Buna karşılık ilaç şirketleri ve toptancılar aynı fikirde değil. Sigorta temsilcileri ayrıca, ilaçların üretimden eczaneye kadar kesintisiz biçimde izlenmesini öneriyor.

Essener merkezli ilaç toptancısı Noweda’nın CEO’su Michael Kuck, kalıcı çözümün Avrupa’da daha fazla jenerik üretimi olduğunu savunuyor. Kuck’a göre bu adım, hem tedarik sorunlarını azaltır hem de stratejik bağımlılığı düşürür.

Daha pahalı ilaçlar mı geliyor?

Ancak Avrupa’da üretimin artması, ilaç fiyatlarını yükseltebilir. Duisburg-Essen Üniversitesi’nden Prof. Dr. Jürgen Wasem, bunun bedelini zorlanan kamu sağlık sigortası sisteminin ve dolayısıyla sigortalıların ödeyeceğini söylüyor.

Ucuz ilaç mı, tedarik güvenliği mi? Almanya ve Avrupa’daki temel tartışma bu noktada düğümleniyor. Eczacı Christiane König ise temkinli yaklaşarak “Sonbaharda eksiklikler yüksek seviyede kaldı. Kışın nasıl geçeceğini hep birlikte göreceğiz" dedi.