BND yasası tartışması: Askerî istihbarat yetkisi kime verilecek?

Almanya’da hazırlık aşamasındaki yeni BND yasası, hükûmet içinde ciddi bir yetki tartışmasına yol açtı. Taslakta yer alan “BND, Almanya’nın sivil ve askerî dış istihbarat servisidir” ifadesi, askerî istihbaratın kurumsal adresini tartışmalı hâle getirdi.

Savunma Bakanlığı’na göre bu tanım, askerî istihbarat yetkilerinin fiilen BND’ye devrinin önünü açabilir. Bakanlık, bunun ordunun elindeki kritik imkânların Başbakanlık’a bağlanması anlamına geleceğini savunuyor.

Savunma Bakanlığı: Ordu devre dışı kalabilir

Savunma Bakanlığı’nın temel kaygısı, hâlen orduya bağlı olan keşif kapasitesi ve personelin zamanla BND’ye aktarılması ihtimali. BND’nin doğrudan Başbakanlık’a bağlı olması, ordunun kritik askerî bilgilere erişimde başka bir kuruma bağımlı kalması riskini doğuruyor.

Bakanlık iç yazışmalarında bu durum, ordunun taktik ve operasyonel görevlerine müdahale olarak tanımlanıyor. Hukukçular da askerî yetkilerin sivil bir kurum tarafından kullanılmasının anayasal sorunlar yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Mevcut yapı nasıl işliyor?

Alman ordusu bünyesindeki askerî istihbarat faaliyetleri, Bundeswehr çatısı altındaki Askerî İstihbarat Yapılanması tarafından yürütülüyor. Bu yapı; uydu görüntüleri, elektronik dinleme, siber birimler ve keşif unsurlarıyla sahadaki birlikleri ve komuta kademesini bilgilendiriyor.

Savunma Bakanlığı’na göre BND’nin askerî istihbarat olarak tanımlanması, kurumun yalnızca stratejik analiz yapan bir yapı olmaktan çıkıp sahaya dönük operasyonel bir aktöre dönüşmesine yol açabilir. Bu da asker, uçak, gemi ve teknik kapasitenin BND’ye bağlanması anlamına gelir.

Başbakanlık: Kaygılar yersiz

Başbakanlık cephesi ise eleştirileri kabul etmiyor. Yetkililer, amaçlarının askerî kapasiteyi zayıflatmak değil, ordu ile istihbarat servisleri arasındaki bilgi akışını hızlandırmak olduğunu vurguluyor.

Başbakanlık, BND’nin yetkilerinin yasada açık biçimde tanımlanmasının hukuki belirsizlikleri azaltacağını savunuyor. Ayrıca değişen güvenlik ortamında Almanya’nın Avrupa’daki diğer istihbarat servisleriyle eşit düzeye gelmesi gerektiği belirtiliyor.

Avrupa örnekleri tartışmayı derinleştiriyor

Savunma Bakanlığı, Avrupa’daki uygulamalara dikkat çekiyor. Fransa, Birleşik Krallık, Hollanda ve İskandinav ülkelerinde askerî istihbarat servisleri doğrudan savunma bakanlıklarına bağlı çalışıyor. Almanya’da askerî istihbaratın sivil bir kurumda toplanmasına sıcak bakılmıyor.

Süreç henüz netleşmedi

Yeni BND yasası henüz resmî bakanlıklar arası görüşme aşamasına gelmiş değil. Önümüzdeki günlerde Başbakanlık, Savunma, İçişleri ve Adalet bakanlıklarının bir araya gelerek tartışmalı maddeleri ele alması bekleniyor.

Taslağın mart ayı sonunda kabineye sunulup sunulamayacağı belirsizliğini koruyor. Görünen o ki, askerî istihbaratın kime bağlı olacağı Almanya’da daha uzun süre tartışılacak.