Bakan Reiche’ye Anayasa Mahkemesi engeli! Sol Parti'yi hedef alan videosu kaldırılacak

Almanya'da Federal Anayasa Mahkemesi, Ekonomi Bakanı Katherina Reiche'nin (CDU) Sol Parti'yi hedef alan Instagram videosunun kaldırılmasına hükmetti. Mahkeme, bakanın siyasi açıklamalarını bir bakanlığın resmî hesabından yayımlamasının devletin tarafsızlık yükümlülüğünü ihlal etmiş olabileceğini belirtti.

Tagesschau'nun haberine göre karar, Sol Parti'nin başvurusu üzerine alındı. Mahkeme, esas davada nihai karar verilene kadar videonun kaldırılmasını istedi.

Bakan, Sol Parti'yi antisemitizmle suçladı

Tartışmaların merkezindeki video, 24 Eylül'de Federal Ekonomi Bakanlığının resmî Instagram hesabından paylaşıldı.

Görüntülerde Ekonomi Bakanı Katherina Reiche'nin özel sektör tarafından düzenlenen bir konferansta yaptığı konuşma yer alıyordu.

Paylaşımın açıklamasında antisemitizm ve kamulaştırma politikalarının ekonomiyi tehdit ettiği belirtiliyordu.

Reiche, konuşmasında Berlin'de Sol Parti, Yeşiller ve SPD'nin oluşturabileceği bir eyalet hükûmetine karşı uyarıda bulundu.

CDU'lu Bakan, Sol Parti'nin büyük şirketlerin kamulaştırılmasını programına aldığını belirterek partiyi açıkça antisemitizm yapmakla ve Berlin'deki Yahudileri korkutmakla suçladı.

Reiche'nin açıklamaları, Berlin eyalet seçimlerinin hemen ardından geldi.

Sol Parti seçimleri birinci bitirmişti

Almanya'nın başkenti Berlin'de 20 Eylül'de yapılan eyalet seçimlerini Sol Parti birinci sırada tamamlamıştı.

Seçimlerin ardından SPD ve Yeşillerin Sol Parti ile koalisyon görüşmelerine başlayıp başlamayacağı tartışılıyordu.

Özellikle Birlik partileri (CDU/CSU), Sol Parti'ye yönelik eleştirilerini artırmıştı.

Tartışmaların merkezinde partinin Filistin'e verdiği destek, antisemitizm suçlamaları ve bazı isimlerin suç örgütleriyle bağlantılı olduğu yönündeki iddialar bulunuyordu.

Sol Parti'nin Berlin'deki büyük konut şirketlerinin kamulaştırılmasını savunması da siyasi anlaşmazlıkların önemli başlıklarından biriydi.

Bu ortamda Ekonomi Bakanı Reiche'nin açıklamaları, yalnızca siyasi içeriği nedeniyle değil, devletin resmî iletişim kanalları üzerinden yayımlanması nedeniyle de tartışma yarattı.

Sol Parti videonun kaldırılmasını istedi

Sol Parti, paylaşımın ardından Federal Ekonomi Bakanlığına başvurarak videonun silinmesini talep etti.

Parti, 29 Eylül'e kadar paylaşımın kaldırılmasını ve benzer açıklamaların tekrarlanmayacağına ilişkin hukuki taahhüt verilmesini istedi.

Ancak bakanlık bu talebi kabul etmedi.

Ekim ayının başında Reiche'nin avukatı tarafından yapılan açıklamada, bakanın sözlerinin anayasaya aykırı olmadığı savunuldu.

Avukat, devletin tarafsızlık yükümlülüğünün Reiche'nin bu tür siyasi açıklamalar yapmasını engellemediğini ileri sürdü.

Bunun üzerine anlaşmazlık Federal Anayasa Mahkemesine taşındı.

Mahkeme: Devletin imkânları siyasi mücadelede kullanılamaz

Federal Anayasa Mahkemesi, Sol Parti'nin acil başvurusunu değerlendirerek videonun geçici olarak kaldırılmasına karar verdi.

Mahkemeye göre paylaşımın bir federal bakanlığın resmî hesabından yapılması hukuki açıdan önem taşıyor.

Kararda, paylaşımın devlet makamının otoritesi ve kamu kaynakları kullanılarak yayımlandığına dikkat çekildi.

Bu nedenle Sol Parti'nin anayasal haklarının ihlal edilmiş olabileceği belirtildi.

Mahkeme, videonun içeriğinin kesin olarak hukuka aykırı olduğuna henüz karar vermedi. Ancak paylaşımın yayında kalmasının doğurabileceği sonuçları değerlendirdi.

Yargıçlara göre video daha sonra anayasaya aykırı bulunursa, paylaşımın yayında kaldığı süre boyunca Sol Parti'nin uğrayabileceği siyasi zararın giderilmesi zor olabilir.

Buna karşılık videonun geçici olarak kaldırılması, esas davada farklı bir karar verilmesi hâlinde daha sınırlı sonuçlar doğuracak.

Mahkeme, bu gerekçeyle Sol Parti lehine tedbir kararı verdi.

Ayrıca Reiche'nin açıklamalarında nesnellik sınırlarını aşmış olabileceğinin de göz ardı edilemeyeceğini belirtti.

Bakan siyasi görüşlerini açıklayabilecek mi?

Anayasa Mahkemesi, kararında siyasetçilerin ifade özgürlüğüne de açıklık getirdi.

Buna göre Reiche, CDU'lu bir siyasetçi veya özel bir kişi olarak Sol Parti hakkındaki görüşlerini dile getirmeye devam edebilecek.

Ancak bir federal bakanın siyasi parti kimliğiyle devlet görevi arasında ayrım yapması gerekiyor.

Almanya'da hükûmet üyeleri, görevleri gereği kamu kaynaklarına, resmî iletişim kanallarına ve geniş bir kurumsal etki alanına sahip.

Mahkemenin geçmiş kararlarına göre bu imkânlar, siyasi partiler arasında yürütülen rekabette bir partiyi desteklemek veya başka bir partiyi dezavantajlı duruma düşürmek amacıyla kullanılamıyor.

Devletin tarafsızlık yükümlülüğü, bakanların kişisel siyasi görüşlerini açıklamalarını yasaklamıyor. Ancak bunu yaparken bakanlık makamının otoritesinden yararlanmalarına sınır getiriyor.

Sol Parti: Bakanlık seçim bürosu değildir

Mahkemenin kararını memnuniyetle karşılayan Sol Parti, federal bakanlıkların siyasi propaganda amacıyla kullanılamayacağını vurguladı.

Partiden yapılan açıklamada, "Bir federal bakanlık seçim bürosu değildir" denildi.

Sol Parti'ye göre bir bakan, başka bir siyasi partiyi hedef almak için bakanlığının resmî imkânlarını kullanıyorsa tarafsızlık ve nesnellik kurallarına uymak zorunda.

Parti, Reiche'nin açıklamalarının anayasal sınırları aştığını savunuyor.

Bakanlık karara uyacağını açıkladı

Federal Ekonomi Bakanlığı ise mahkemenin kararının ardından yaptığı ilk açıklamada hukuki değerlendirme sürecinin başlatılacağını bildirdi.

Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin kararını inceleyeceklerini ve kararın gereğini yerine getireceklerini açıkladı.

Ancak Tagesschau'nun aktardığına göre mahkeme kararının açıklanmasından yaklaşık bir saat sonra söz konusu video hâlâ bakanlığın Instagram hesabında erişilebilir durumdaydı.

Bakanlık, konuyla ilgili şimdilik başka açıklama yapmayacağını duyurdu.

Anayasa Mahkemesinin aldığı karar geçici nitelik taşıyor. Esas davada Reiche'nin açıklamalarının ve bunların bakanlığın resmî hesabından paylaşılmasının anayasaya aykırı olup olmadığına ilişkin nihai karar daha sonra verilecek.