Ay için mini nükleer reaktör geliştiriliyor

Ay’da nükleer reaktör fikri bilim kurgu gibi görünse de Almanya’da bu alanda ileri düzey projeler geliştiriliyor. Münih yakınlarındaki Garching’te, Münih Teknik Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışmalarda, Ay görevleri için mini nükleer reaktörler tasarlanıyor. Araştırmalar, Heinz Maier-Leibnitz Araştırma Nötron Kaynağı enstitüsünde yoğunlaşıyor.

Bu çalışmalar, uzun süreli Ay ve Mars görevleri için nükleer enerji çözümleri geliştirmeyi hedefleyen NASA projeleriyle de paralel ilerliyor.

Güneş panelleri yeterli olmuyor

Araştırmacılara göre yalnızca güneş panellerine dayalı sistemler, Ay’daki kalıcı üsler için yeterli değil. Projede görev alan Christian Reiter, nükleer enerjinin küçük bir hacimde yüksek miktarda enerji üretme avantajına dikkat çekiyor. Bu özellik, taşımacılığın sınırlı olduğu Ay koşullarında kritik önem taşıyor.

Uzun Ay gecelerinde hayati rol

Ay’da geceler yaklaşık 20 gün sürüyor. Bu süre boyunca güneş ışığına bağımlı olmayan bir enerji kaynağı zorunlu hâle geliyor. Ayrıca özellikle kutup bölgelerinde sıcaklık eksi 233 dereceye kadar düşebiliyor. Reaktörün üreteceği ısının, hem enerji temini hem de yaşam alanlarının korunması açısından hayati olduğu belirtiliyor.

Basit ve dayanıklı tasarım hedefi

Ay için geliştirilen reaktörler, Dünya’daki büyük nükleer santrallerden farklı olarak sade, dayanıklı ve bakım gerektirmeyen bir yapıya sahip olacak. NASA’nın geliştirdiği Kilopower tipi reaktörlerde olduğu gibi, küçük bir uranyum yakıt çubuğu ve Stirling motoru prensibi esas alınıyor.

Almanya’da geliştirilen reaktörün de benzer bir anlayışla tasarlanması planlanıyor. Sistem, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından yürütülen Terrae Novae programı kapsamında, 2040 sonrasında insanlı görevlerde kullanılmak üzere hazırlanıyor.

Enerji ihtiyaca göre yönlendirilecek

Geliştirilen reaktör, ürettiği enerjiyi farklı ihtiyaçlara göre dağıtabilecek. Sistemle Ay’daki su buzunun eritilmesi, ardından elektroliz yöntemiyle oksijen ve hidrojen üretilmesi hedefleniyor. Bu sayede hem solunabilir hava hem de roket yakıtı elde edilmesi mümkün olacak.

Güvenlik ve riskler

Bilim insanlarına göre Ay’daki bir reaktör kazası, Dünya’daki gibi geniş çaplı bir felakete yol açmaz. Atmosferin bulunmaması nedeniyle olası bir sızıntının etkisi sınırlı kalır. Reaktörlerin ayrıca özel koruyucu kılıflarla çevrilmesi planlanıyor.

En büyük risk ise nükleer yakıtın uzaya güvenli biçimde taşınması olarak görülüyor. Araştırmalar, fırlatma sırasında yaşanabilecek bir kazada bile yakıtın çevreye saçılmamasını sağlayacak güvenlik sistemlerine odaklanıyor.

Uzmanlar, bu çalışmaların Avrupa’nın uzay alanında daha bağımsız bir rol üstlenmesine katkı sağlayacağını vurguluyor.