Almanya’dan Rus gölge filosuna karşı sert adım

Alman makamları, Rusya’ya ait gölge filo olarak bilinen tankerlerin geçişlerine karşı daha kararlı bir çizgiye geçti. Bundespolizei, son günlerde birden fazla Rus gemisinin Alman karasularından geçişine izin vermedi.

Bu adım, Rus petrolüne yönelik yaptırımların delinmesini önlemeyi ve deniz güvenliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Zombi gemi Tavian olayı

10 Ocak sabahı Tavian adlı tanker Alman Kuzey Denizi’ne girdi. Yetkililer, kayıtları sorunlu olduğu için gemiyi zombi gemi olarak tanımladı. Bundespolizei bir helikopterle gemiye yaklaştı ve kaptandan tüm resmî belgeleri talep etti.

Tavian, Schleswig-Holstein açıklarından geçerek Baltık Denizi’ne, büyük olasılıkla Rus petrol limanlarına doğru ilerliyordu. İncelemede geminin sahte bayrak taşıdığı ve kimlik numarasının uydurma olduğu belirlendi. Tankerin 2021’den bu yana ABD yaptırım listesinde yer aldığı da tespit edildi.

Gemi Danimarka’yı geçip Flensburg açıklarında yeniden Alman karasularına yaklaşınca, yetkililer geçişi net biçimde yasakladı. Bunun üzerine tanker pazar akşamı rotasını değiştirerek Baltık Denizi’nden ayrıldı. Yetkililer, el koyma riskinden kaçınıldığını değerlendiriyor.

Yaptırımlar ve gölge filo

Yaklaşık 500 eski ve bakımsız tankerden oluşan gölge filo, Batı’nın Rus petrolüne yönelik yaptırımlarına Moskova’nın yanıtı olarak kullanılıyor. Bu gemiler, Rus petrolünü dünya piyasalarına taşıyarak her ay milyarlarca dolarlık gelir sağlıyor.

Avrupa Birliği yaptırımları, Rus petrolüne dünya fiyatının yüzde 15 altında satış sınırı getiriyor. Buna rağmen gölge filo, bu sınırı aşmak için sahte bayrak, uydurma sigorta ve karmaşık şirket ağlarına başvuruyor. Bazı gemilerin casusluk ve sabotaj faaliyetlerinde kullanıldığına dair şüpheler de bulunuyor.

‘Zararsız geçiş’ yorumu değişiyor

Uzun süre Batı’da bu gemilerin BM Deniz Hukuku Sözleşmesi kapsamında ‘zararsız geçiş’ hakkına sahip olduğu görüşü hâkimdi. Ancak hukukçular, bayrağı sahte ya da eksik olan gemilerin bu haktan yararlanamayacağını vurguluyor.

ABD de son dönemde benzer gerekçelerle bazı gölge filo tankerlerine müdahale etti. Almanya’daki son adımlar, bu yaklaşımın Avrupa’da da güçlendiğini gösteriyor.

Siyasetten daha kararlı tutum çağrısı

Alman siyasetçiler, mevcut hukuk çerçevesinin sonuna kadar kullanılmasını istiyor. CDU’lu milletvekili Marc Henrichmann, daha kararlı bir uygulama çağrısı yaptı. Yeşiller’den Robin Wagener ise sahte bayrak taşıyan ve risk oluşturan gemiler için zararsız geçiş hakkının geçerli olmadığını savundu.

Wagener’e göre bu tankerler çevre için tehdit oluşturduğu gibi casusluk ve sabotaj için de kullanılabiliyor.

Kablolar ve güvenlik endişesi

Son aylarda Alman makamları, bir Rus araştırma gemisinin de karasularına girişini engelledi. Bir başka olayda Chariot Tide adlı tanker, Kuzey Denizi’nde bir denizaltı kablosuna çok yakın noktada demir attı ve sahte bayrak taşıdığı belirlendi.

Geçen yıl Baltık Denizi’nde bir gölge filo tankerinin çapasının bir kabloyu koparması, yetkilileri daha da hassas hâle getirdi. Donanma ve polis bu nedenle gemiye müdahale etti. Dikkat çeken ayrıntı, geminin denetim altındayken bayrak değiştirmesi oldu.

Rus askeri koruması zayıfladı

Uzmanlara göre Batı’nın daha sert davranabilmesinin nedenlerinden biri, Rus donanmasının bu gemilere artık eskisi kadar askerî koruma sağlayamaması. Güvenlik kaynakları, bu korumanın Rusya için maliyetinin çok yükseldiğini belirtiyor.

Tavian olayında da gemiye eşlik eden herhangi bir Rus savaş gemisi bulunmuyordu. Tankerin şu anda Rus Kuzey Denizi’ne doğru yol aldığı bildiriliyor.