İsviçre'de sıcaklar 600 fazla ölümle ilişkilendirildi

İsviçre'de bu yaz yaşanan aşırı sıcakların sağlık üzerindeki bilançosu ağır oldu. Federal İstatistik Dairesi'nin haftalık ölüm verilerine göre haziran ile eylül arasında ülkede normalde beklenenden yaklaşık 600 daha fazla kişi hayatını kaybetti.

2026 yazı, düzenli ölçümlerin başladığı 1864'ten bu yana İsviçre'de kaydedilen en sıcak yaz oldu. Uzmanlar, olağan dışı ölüm artışının sıcak hava dalgalarıyla bağlantılı olduğunu değerlendiriyor.

İlk sıcak hava dalgası en ölümcül dönem oldu

Haziran sonundaki ilk sıcak hava dalgası, yaz boyunca ölüm artışının en belirgin olduğu dönem oldu.

İsviçre Tropikal ve Halk Sağlığı Enstitüsü'nden epidemiyolog Martina Ragettli, bunun şaşırtıcı olmadığını söyledi. Ragettli, "Yazın başlangıcında henüz sıcağa uyum sağlamış olmuyoruz" dedi.

Uzmanlara göre insan vücudu sıcak havaya zaman içinde kısmen uyum sağlayabiliyor. Bu nedenle sezonun ilk aşırı sıcak dönemi sağlık üzerinde daha ağır sonuçlar yaratabiliyor.

Temmuzdaki kısa rahatlamanın ardından ağustos başında ikinci ve daha uzun süren bir sıcak hava dalgası yaşandı.

65 yaş altındaki ölümler de arttı

Aşırı sıcaklardan en fazla 65 yaş üzerindekiler etkilendi. Yaşlıların yüksek sıcaklıklara karşı daha hassas olduğu uzun süredir biliniyor.

Ancak uzmanların dikkatini çeken başka bir gelişme daha yaşandı. İkinci sıcak hava dalgası sırasında 65 yaşın altındaki kişiler arasında da normalden belirgin biçimde daha fazla ölüm kaydedildi.

Ragettli'ye göre bunun nedenlerinden biri tatil döneminin sona ermesi olabilir. İnsanların yeniden şantiyelere, mağazalara, bakım merkezlerine ve diğer iş yerlerine dönmesiyle sıcaklardan korunma imkânı azalmış olabilir.

Açık havada çalışanlar veya günün büyük bölümünü yolculuk ederek geçirenler, klimalı bir ortamda bulunanlara göre yüksek sıcaklığa daha uzun süre maruz kalabiliyor.

Ancak uzmanlar bunun kesinleşmiş bir neden olmadığını vurguluyor. Sıcak hava dalgasının süresi ve şiddeti gibi başka etkenlerin de ölüm artışında rol oynamış olabileceği belirtiliyor.

Ölüm belgelerinde 'sıcak' yazmıyor

Yaklaşık 600 kişinin doğrudan 'sıcaktan öldüğünü' söylemek ise mevcut verilerle mümkün değil.

Ölüm belgelerinde genellikle kalp krizi, dolaşım yetmezliği veya başka sağlık sorunları kayıt altına alınıyor. Aşırı sıcak bu ölümleri tetiklemiş olsa bile çoğu zaman resmi ölüm nedeni olarak belirtilmiyor.

Federal hükûmetin haftalık ölüm takibi, belirli dönemlerde beklenenin üzerinde ölüm yaşandığını gösterebiliyor ancak bunun kesin nedenini belirleyemiyor.

Uzmanlar, söz konusu dönemde ölüm artışını açıklayabilecek sıcak hava dışında başka belirgin bir olayın bilinmediğine dikkat çekiyor.

Kesin tablo 2027'de ortaya çıkacak

Daha ayrıntılı sonuçlar için ölüm verilerinin sıcaklık ölçümleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

İsviçre Tropikal ve Halk Sağlığı Enstitüsü bu çalışmayı yapacak. Daha kesin sonuçların 2027 ilkbaharında açıklanması bekleniyor.

Enstitünün tahminlerine göre son yıllarda İsviçre'de her yaz ortalama yaklaşık 500 ölüm sıcaklarla ilişkilendiriliyor.

Ülkede bu açıdan en ağır yıl hâlâ 2003. O yaz yaklaşık 1.400 fazla ölüm kaydedilmişti.

26 kantondan yalnızca 8'inde kapsamlı plan var

İsviçre'de 2003'ten bu yana sıcak hava uyarıları ve koruma programlarının geliştirilmesiyle sıcaklığa bağlı ölümlerde genel olarak düşüş yaşandı.

Ancak ülkedeki 26 kantondan yalnızca sekizinde kapsamlı bir sıcak hava eylem planı bulunuyor.

Bu tür önlemlerin sorumluluğu federal hükûmetten çok kantonlara ait. Çevre Bakanı Albert Rösti de mevcut görev dağılımının şimdilik korunması gerektiğini düşünüyor.

Uzmanlara göre bu yazın verileri, aşırı sıcakların yalnızca yaşlılar açısından bir sağlık riski olmadığını bir kez daha gösterdi. İklim değişikliğiyle birlikte bu ölçekte sıcak yazların gelecekte daha sık yaşanması bekleniyor.