İsviçre'de evli çiftlerin vergisi yeniden sandıkta

İsviçre'de evli çiftlerin nasıl vergilendirileceğine ilişkin tartışmalar yeniden alevlendi. Federal Hükûmet, Merkez Partisinin (Die Mitte) hazırladığı ve evli çiftlerin ortak vergilendirilmesini sürdürmeyi amaçlayan halk girişimine karşı kampanya başlattı. Düzenleme, 29 Kasım 2026'da referanduma sunulacak.

İsviçre kamu yayıncısı SRF'nin haberine göre Maliye Bakanı Karin Keller-Sutter, dün yaptığı açıklamada teklifin kabul edilmesi durumunda vergi sisteminde büyük karmaşa yaşanabileceğini söyledi. Keller-Sutter, yeni düzenlemenin devlete yılda 3 milyar franka kadar gelir kaybettirebileceği uyarısında bulundu.

Evli çiftler neden daha fazla vergi ödüyor?

İsviçre'de uzun yıllardır tartışılan 'evlilik cezası', bazı evli çiftlerin evli olmayan ancak birlikte yaşayan çiftlere göre daha fazla vergi ödemesi anlamına geliyor.

Bunun temel nedeni, evli çiftlerin gelirlerinin birlikte hesaplanması. Eşlerin toplam geliri yükseldiğinde, gelir vergisindeki artan oranlı sistem nedeniyle daha yüksek vergi uygulanabiliyor.

Bu durum özellikle her iki eşin de çalıştığı ve gelir elde ettiği ailelerde sorun yaratabiliyor.

Ancak İsviçreli seçmenler, Mart 2026'da gerçekleştirilen referandumda bireysel vergilendirme sistemine geçilmesini onayladı.

Yeni sistemin 2032 yılından itibaren uygulanması planlanıyor. Böylece evli olup olmadıklarına bakılmaksızın herkes kendi geliri üzerinden ayrı ayrı vergilendirilecek.

Merkez Partisi ortak vergilendirmenin devam etmesini istiyor

Merkez Partisinin hazırladığı halk girişimi ise bireysel vergilendirme sisteminden farklı bir çözüm öneriyor.

Partiye göre evli çiftler, federal gelir vergisinde ekonomik bir bütün olarak değerlendirilmeye devam etmeli. Ancak evli oldukları için birlikte yaşayan evli olmayan çiftlerden daha fazla vergi ödememeleri anayasal güvence altına alınmalı.

Teklife göre vergi daireleri, evli çiftler için farklı hesaplamalar yapacak ve en avantajlı sonucu uygulayacak.

Evli çiftler yine tek bir vergi beyannamesi verecek. Ancak vergi miktarı üç farklı yöntemle hesaplanacak ve çift için en düşük tutar esas alınacak.

Düzenlemenin kabul edilmesi durumunda parlamentonun yeni anayasal hükmü üç yıl içerisinde uygulamaya geçirmesi gerekecek. Bu süre içinde gerekli yasa değişiklikleri yapılmazsa geçici düzenlemeler devreye girecek.

Hükûmet uyardı: İki farklı vergi sistemi ortaya çıkabilir

Federal Hükûmet ise Mart 2026'da kabul edilen bireysel vergilendirme reformunun, evli çiftlerin vergi konusunda dezavantajlı olmasını önlemek için yeterli olduğunu savunuyor.

Maliye Bakanı Karin Keller-Sutter, yeni halk girişiminin kabul edilmesi hâlinde ülkede birbiriyle çelişen iki ayrı vergi sistemi oluşabileceğini söyledi.

Buna göre federal gelir vergisinde evli çiftlerin gelirleri birlikte hesaplanmaya devam ederken kanton ve belediye vergilerinde bireysel vergilendirme uygulanacak.

Keller-Sutter, bu durumu "Olumsuz ve karmaşık bir senaryo" olarak nitelendirdi.

Bakan, kantonların yeni bireysel vergilendirme sistemine geçmek için hazırlıklarını sürdürdüğünü hatırlatarak bütün ülkede açık ve tutarlı bir vergi düzenine ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Devlet yılda 3 milyar frank kaybedebilir

Hükûmetin en önemli itirazlarından biri de teklifin kamu bütçesine getirebileceği mali yük.

Keller-Sutter'e göre Merkez Partisinin önerisi, nasıl uygulanacağına bağlı olarak federal gelir vergisinde yılda 3 milyar franka kadar gelir kaybına neden olabilir.

Buna karşılık Mart 2026'da kabul edilen bireysel vergilendirme sisteminin federal bütçeye yıllık maliyetinin yaklaşık 630 milyon frank olması bekleniyor.

Dolayısıyla hükûmet, yeni teklifin mevcut reforma kıyasla kamu maliyesi üzerinde çok daha büyük bir yük oluşturabileceğini savunuyor.

Ancak 3 milyar franklık tutar kesinleşmiş bir maliyet değil. Düzenlemenin uygulanma biçimine bağlı olarak ortaya çıkabilecek en yüksek kayıp tahminini ifade ediyor.

Kadınların çalışmasını olumsuz etkileyebilir

Federal Hükûmet, ortak vergilendirmenin özellikle evde ikinci geliri elde eden kişileri dezavantajlı duruma düşürebileceğini de belirtiyor.

İsviçre'de ailelerde ikinci geliri elde eden kişiler çoğunlukla kadınlardan oluşuyor.

Hükûmete göre eşlerin gelirlerinin birlikte vergilendirilmesi, ikinci kişinin çalışmasını veya daha fazla saat çalışmasını ekonomik açıdan daha az cazip hâle getirebilir.

Bu nedenle ortak vergilendirme sisteminin kadınların iş gücüne katılımını ve ekonomik bağımsızlığını olumsuz etkileyebileceği savunuluyor.

Keller-Sutter ayrıca Merkez Partisinin teklifinin bazı evli çiftlere avantaj sağlarken evli olmayan çiftleri daha dezavantajlı duruma düşürebileceği uyarısında bulundu.

Son kararı 29 Kasım'da seçmenler verecek

İsviçre'de seçmenler, 29 Kasım'da evli çiftlerin vergilendirilmesine ilişkin iki farklı yaklaşım arasında karar verecek.

Merkez Partisi, evli çiftlerin ortak vergilendirilmesini koruyarak mevcut adaletsizlikleri gidermek istiyor. Federal Hükûmet ise daha önce kabul edilen bireysel vergilendirme reformunun uygulanmasından yana.

Referandumun sonucu, yalnızca evli çiftlerin ödeyeceği vergileri değil, İsviçre'nin 2032 yılından itibaren uygulamayı planladığı yeni vergi sisteminin geleceğini de etkileyecek.