İsviçre'de 700'den fazla ilaçta tedarik sorunu

İsviçre'de ilaç tedarikindeki sorun giderek büyüyor. Hastane eczacısı Enea Martinelli tarafından işletilen 'drugshortage.ch' platformunun verilerine göre ülkede 700'den fazla ilaçta halen tedarik sıkıntısı bulunuyor.

SRF'nin haberine göre sorun, bu hafta Federal Meclis'in alt kanadı Ulusal Konsey'in de gündemine geldi. Sağlık sektöründen geniş bir grubun desteklediği 'Tıbbi Tedarik Güvenliğine Evet' adlı halk girişimi, federal hükûmetin ilaç ve tıbbi ürünlerin güvenli tedarikinde daha fazla sorumluluk üstlenmesini istiyor.

Psikiyatri ilacı quetiapinde sıkıntı

Tedarik sorunlarından etkilenen ilaçlardan biri quetiapin. İlaç, psikoz tedavisinde ve düşük dozlarda bazı uyku bozukluklarında kullanılıyor.

SRF'nin aktardığına göre quetiapin içeren ürünlerde yalnızca İsviçre'de değil, uluslararası ölçekte de zaman zaman tedarik sıkıntıları yaşanıyor.

Aynı etkin maddeyi içeren başka ürünler bulunabilse de özellikle ruhsal hastalıkları olan kişiler için ilaç değişimi ek sorun yaratabiliyor. Örneğin ilacın alınma saatleri veya doz düzeni değişebiliyor.

Tansiyon ilacında geçmişte geri çağırma yaşandı

Haberde örnek verilen bir diğer ilaç valsartan. Yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan etkin madde, 2018 yılında yaşanan büyük bir ilaç krizinin merkezindeydi.

Çin'deki bir üreticide üretilen bazı valsartan ürünlerinde üretim sırasında oluşabilen yabancı maddeler tespit edilmişti. Bu maddeler uluslararası makamlar tarafından 'muhtemelen kanserojen' olarak sınıflandırılmış, İsviçre İlaç Kurumu Swissmedic de bazı ürünleri tedbir amacıyla geri çağırmıştı.

Daha sonraki değerlendirmelerde kanser riskinin düşük olduğu belirtilmişti.

Kanser ilacı aylardır eksik

Tedarik sorununun daha kritik olduğu ürünlerden biri de cyclophosphamide. 'Endoxan' adıyla da satılan ilaç, lösemi ve meme tümörleri dahil çeşitli kanser türlerinde kemoterapi amacıyla kullanılıyor.

İlaç, tümör hücrelerinin bölünmesini ve yayılmasını engelliyor. Ancak SRF'nin haberine göre farklı cyclophosphamide ürünlerinde aylardır tedarik sıkıntısı yaşanıyor.

Federal hükûmet de bu ilacı eksikliği bulunan hayati ilaçlar listesinde tutuyor. Sorunun nedeninin, dünyanın en büyük üreticisinin Hindistan'daki tesislerinde yaşanan üretim eksiklikleri olduğu belirtiliyor.

Sakinleştirici ilaçta ani kesilme riski

Yaygın olarak kullanılan lorazepam da son yıllarda birçok kez tedarik sıkıntısıyla karşı karşıya kaldı.

İlaç kaygı ve panik bozukluklarının yanı sıra uzun süren akut epilepsi nöbetlerinde de kullanılıyor. Ancak bağımlılık oluşturabilmesi nedeniyle düzenli kullanan hastaların ilacı aniden bırakması risk taşıyor.

Uzun süredir lorazepam kullanan kişilerde ilacın aniden kesilmesi yoksunluk belirtilerine yol açabiliyor. Başka bir ilaca geçişin de yan etkileri bulunabileceği için doktor kontrolü gerekiyor.

Antibiyotikler de listede

İsviçre'de tedarik sorunu yaşanan kritik ürünlerden biri de amoksisilin.

Yetişkinlerde ve çocuklarda idrar yolu enfeksiyonlarından zatürreye, bakteriyel ishallerden başka birçok enfeksiyona kadar kullanılan antibiyotikte yıllardır tekrarlayan tedarik sıkıntıları yaşanıyor.

Uzmanlar, antibiyotiklere karşı artan bakteri direncinin yanı sıra bu ilaçların piyasada bulunabilirliğinin de modern tıp açısından giderek büyüyen bir sorun olduğuna dikkat çekiyor.

İlaçlar neden bulunamıyor?

İlaç sıkıntısının tek bir nedeni bulunmuyor. Bazı etkin maddelerin dünya çapında yalnızca birkaç şirket tarafından üretilmesi en önemli sorunlardan biri.

Bu nedenle tek bir üreticinin tesisinde meydana gelen aksaklık bile küresel ölçekte kıtlığa yol açabiliyor.

Bir diğer sorun ise ekonomik. Bazı ilaçların İsviçre'de satılması üreticiler açısından yeterince kârlı olmadığında şirketler ürünü piyasadan çekebiliyor.

Talebin aniden artması da tedarik zincirini zorlayabiliyor. İlaç üretim kapasitesinin artırılması ise bazı durumlarda yıllar sürebiliyor.

Federal hükûmete daha fazla yetki önerisi

İlaç krizine karşı hazırlanan halk girişimi, federal hükûmetin ülkedeki ilaç üretimini desteklemesini, hastaların tedavilere hızlı erişimini güvence altına almasını ve kritik ilaçlarla hammaddeler için yeterli stok oluşturmasını istiyor.

Girişim ayrıca İsviçre'nin yurt dışındaki ülkelerle daha güvenli tedarik zincirleri oluşturmasını talep ediyor.

Federal hükûmet ise girişimin temel amacını kabul etmekle birlikte kendi karşı önerisini hazırladı. Buna göre federal yönetim ve kantonlar tedarik güvenliğinden sorumlu olacak, hükûmet piyasayı izleyecek ve gerektiğinde kritik ürünleri kendisi satın alabilecek, üretebilecek veya ürettirebilecek.

İlaçların ruhsatlandırılmasının kolaylaştırılması, ithalatın hızlandırılması ve tedarik sorunlarını daha erken tespit edecek bir bildirim sisteminin kurulması da planlanan önlemler arasında.

Ulusal Konsey halk girişimine 'hayır' dedi

Ulusal Konsey, 'Tıbbi Tedarik Güvenliğine Evet' girişiminin halk tarafından reddedilmesini tavsiye etti. Buna karşılık Federal Hükûmet'in doğrudan karşı önerisine destek verdi.

Meclisteki altı grubun beşi ilaç tedarikinde gerçek bir sorun bulunduğu konusunda hemfikir oldu ancak hükûmetin karşı önerisinin daha hedefli olduğunu savundu.

Süreç henüz tamamlanmadı. Halk girişimi ve Federal Hükûmet'in karşı önerisi şimdi Kantonlar Meclisi'nde görüşülecek.