Microsoft İngiltere'deki yapay zekâ projesinden çekildi! Elektrik için 10 yıl beklemek gerekiyor

İngiltere'nin yapay zekâ alanında dünya liderlerinden biri olma hedefi büyük bir darbe aldı. Teknoloji devi Microsoft, Essex bölgesinde kurulması planlanan dev yapay zekâ veri merkezi projesinden çekildi. Kararın arkasında, tesisin çalışması için gerekli elektriğin yıllarca sağlanamayacak olması bulunuyor.

The Guardian'ın haberine göre İngiliz teknoloji şirketi Nscale tarafından Loughton'da kurulması planlanan veri merkezi, geçen yıl hükûmet tarafından ülkenin en büyük yerli yapay zekâ altyapısı yatırımı olarak tanıtılmıştı.

Tesisin 2027 yılında faaliyete geçmesi öngörülüyordu. Ancak elektrik şebekesinin yeterli kapasiteye sahip olmaması nedeniyle projenin açılışının yıllarca gecikebileceği ortaya çıktı.

Microsoft'un çekilmesiyle birlikte proje, kamuoyuna duyurulan tek büyük müşterisini de kaybetmiş oldu.

Elektrik bağlantısı için 2030'ların ortası işaret edildi

Projenin önündeki en büyük sorun, İngiltere'nin mevcut elektrik altyapısının böyle büyük bir veri merkezinin ihtiyaçlarını karşılayamaması.

Londra ve İngiltere'nin güneydoğusundaki elektrik dağıtım şebekesinden sorumlu UK Power Networks, Nscale'e gerekli enerji kapasitesinin 2030'ların başları ile ortalarından önce sağlanamayacağını bildirdi.

Bu durum, gelecek yıl açılması planlanan tesisin yaklaşık on yıla yaklaşan bir gecikmeyle karşılaşabileceği anlamına geliyor.

Yapay zekâ veri merkezleri, binlerce yüksek performanslı işlemciyi aynı anda çalıştırabilmek için büyük miktarda elektrik tüketiyor.

Özellikle gelişmiş yapay zekâ modellerinin eğitilmesinde kullanılan sistemler, yalnızca sunucular için değil, bu cihazların soğutulması için de kesintisiz ve yüksek kapasiteli enerjiye ihtiyaç duyuyor.

Loughton'daki projenin 90 megavata kadar elektrik kapasitesine ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. Bu kapasite, yaklaşık 315 bin konutun elektrik tüketimine eşdeğer olarak hesaplanıyor.

Yapay zekâ yatırımları elektrik şebekesini zorluyor

Sorun yalnızca Microsoft ve Nscale'in projesiyle sınırlı değil.

İngiltere'de yapay zekâ yatırımlarının hızlanması, elektrik şebekesine bağlanmak isteyen veri merkezlerinin sayısını da artırdı.

Enerji düzenleme kurumu Ofgem'in açıkladığı verilere göre, haziran ayında ülke genelinde elektrik şebekesine bağlanmak için sırada bekleyen 315 veri merkezi projesi bulunuyordu.

Bu tesislerin talep ettiği toplam kapasite 73 gigavata ulaşıyordu.

Karşılaştırma yapmak gerekirse İngiltere'nin ülke genelindeki en yüksek elektrik talebi yaklaşık 45 gigavat düzeyindeydi.

Bu rakamlar, planlanan veri merkezlerinin tamamının aynı anda tam kapasiteyle çalışacağı anlamına gelmiyor. Ancak elektrik altyapısına yönelik taleplerin ne kadar büyüdüğünü gösteriyor.

Elektrik üretim ve iletim kapasitesinin yeterince hızlı artırılamaması, yapay zekâ yatırımlarının önündeki en önemli engellerden birine dönüşmüş durumda.

Mart ayında inşaat alanında hâlâ iskele şirketi vardı

Loughton'daki proje daha önce de tartışmalara neden olmuştu.

The Guardian'ın mart ayında yaptığı araştırma, dev yapay zekâ merkezinin kurulacağı duyurulan arazide hâlâ bir inşaat iskelesi işletmesinin faaliyet gösterdiğini ortaya çıkarmıştı.

Bu durum, hükûmetin büyük bir teknolojik yatırım olarak tanıttığı projenin gerçekte ne kadar ilerlediği konusunda soru işaretleri yaratmıştı.

Nscale, daha sonra söz konusu arazinin boşaltıldığını açıkladı.

Ancak arazinin hazırlanması, elektrik şebekesindeki kapasite sorununu çözmeye yetmedi.

Projenin geleceğine ilişkin belirsizlik sürerken Microsoft'un anlaşmadan çekilmesi, yatırımın karşılaştığı sorunları daha da büyüttü.

Microsoft çekildi ama Nscale projeden vazgeçmedi

Microsoft'un kararı, veri merkezinin tamamen iptal edildiği anlamına gelmiyor.

Nscale, Loughton'daki yatırımı sürdürmek istediğini açıkladı.

Şirket, tesisin elektrik ihtiyacını karşılamak için farklı seçenekler üzerinde çalışıyor. Bunların arasında elektriğin doğrudan tesisin bulunduğu arazide üretilmesi ve şebeke bağlantısının hızlandırılması bulunuyor.

Nscale sözcüsü, şirketin hem Loughton projesine hem de İngiltere'deki yatırımlarına bağlılığının devam ettiğini bildirdi.

Sözcü, Microsoft ile ilişkilerinin güçlü ve uzun vadeli olduğunu, yaşanan elektrik sorununun diğer anlaşmalarını etkilemediğini de belirtti.

Nitekim Microsoft'un Nscale ile Norveç'te yürüttüğü başka bir veri merkezi projesindeki iş birliği devam ediyor.

Dolayısıyla Microsoft'un kararı, iki şirket arasındaki bütün ilişkilerin sona ermesi anlamına gelmiyor. Karar yalnızca Essex'teki yatırımı ilgilendiriyor.

35 milyar dolarlık şirketin borsa planı da tehlikede

Microsoft'un çekilmesi, Nscale'in mali hedeflerini de etkileyebilir.

Nvidia gibi büyük teknoloji şirketleri tarafından desteklenen Nscale, yapay zekâ sistemleri için yüksek işlem gücü sağlayan veri merkezleri kuruyor.

Şirket, bu yıl ABD'de halka açılmayı değerlendiriyor.

Planlanan halka arzda Nscale'in değerinin 35 milyar dolara, yani yaklaşık 26 milyar sterline ulaşabileceği belirtiliyor.

Ancak şirketin en önemli müşterilerinden Microsoft'un Loughton projesinden çekilmesi, yatırımcıların beklentilerini olumsuz etkileyebilir.

Özellikle büyük veri merkezi projelerinde gecikmeler yaşanması, şirketin ne zaman gelir elde etmeye başlayacağı konusunda belirsizlik yaratıyor.

Nscale'in halka arzını ertelemesi durumunda, yapay zekâ yatırımlarının finansmanında giderek artan riskler daha fazla gündeme gelebilir.

Eski İngiltere Başbakan Yardımcısı da şirketin yönetiminde

Nscale'in yönetiminde İngiliz siyasetinden ve teknoloji sektöründen önemli isimler bulunuyor.

Bunlardan biri, eski İngiltere Başbakan Yardımcısı ve Meta yöneticisi Nick Clegg.

Meta'nın eski operasyon direktörü Sheryl Sandberg de şirketin yönetim kurulunda yer alıyor.

Clegg'in Nscale'de yüzde 0,25 oranında hissesi bulunuyor.

Şirketin halka arz sırasında 35 milyar dolar değerlemeye ulaşması durumunda Clegg'in hisselerinin değeri yaklaşık 88 milyon dolara çıkabilir.

Ancak bu rakam mevcut bir satış geliri değil. Halka arzın gerçekleşmesine ve şirketin hedeflediği değere ulaşmasına bağlı bir hesaplama.

Hükûmetin yapay zekâ stratejisine büyük darbe

Loughton'daki veri merkezi, İngiltere'nin yapay zekâ alanındaki hedefleri açısından özel önem taşıyor.

Keir Starmer hükûmeti, geçen yıl açıkladığı yapay zekâ stratejisinde Nscale'in projesini ülkenin en büyük yerli yapay zekâ veri merkezi olarak tanıtmıştı.

Hükûmet, İngiltere'nin yabancı teknoloji şirketlerine bağımlılığını azaltmak ve kendi yapay zekâ altyapısını güçlendirmek istiyordu.

Bu stratejide özellikle Nvidia tarafından desteklenen iki şirket öne çıktı: İngiltere merkezli Nscale ve ABD merkezli CoreWeave.

Ancak Loughton'da yaşanan sorunlar, yapay zekâ yatırımlarının yalnızca finansman ve gelişmiş işlemcilerle gerçekleştirilemeyeceğini gösteriyor.

Büyük veri merkezlerinin zamanında faaliyete geçebilmesi için yeterli elektrik üretimi, güçlü iletim hatları ve hızlı şebeke bağlantıları da gerekiyor.

Microsoft'un çekilmesiyle İngiltere hükûmetinin büyük umutlarla duyurduğu projelerden birinin geleceği belirsizleşti.

Nscale yatırımın devam edeceğini savunsa da gerekli elektrik kapasitesinin ne zaman sağlanabileceği henüz belli değil. Bu nedenle tesisin 2027'de açılması hedefi artık gerçekçi görünmüyor.

Yaşanan gelişme, yapay zekâ alanındaki küresel rekabetin yeni sorununu ortaya koyuyor: Teknoloji şirketleri milyarlarca dolarlık yatırımlara hazır olsa bile elektrik altyapısı aynı hızda büyüyemiyor.