İngiltere’de okul yemeklerine sıkı ayar

İngiltere’de okul yemeklerinde yeni bir dönem başlıyor. BBC News’nin haberine göre hükûmet, okul menülerini baştan aşağı yenileyecek bir plan hazırladı. Buna göre derin yağda kızartılmış yiyecekler yasaklanacak. Pizza ve sosisli hamur işi gibi sağlıksız ‘al ve çık’ ürünleri de artık her gün sunulamayacak.

Yeni plana göre haftanın büyük bölümünde şeker oranı yüksek tatlıların yerini meyve alacak. Tatlandırılmış tatlılar ise haftada bir günle sınırlandırılacak. Okul menülerinde daha fazla meyve, sebze ve tam tahıllı ürün bulunması gerekecek.

Hükûmet bu adımı, çocukların sağlığını iyileştirme planının parçası olarak sunuyor. Eğitim Bakanı Bridget Phillipson, bu değişikliği “bir nesilde okul yemeklerindeki en iddialı dönüşüm” olarak nitelendirdi.

Amaç daha sağlıklı çocuklar

İngiltere’de çocuk sağlığına ilişkin tablo uzun süredir tartışma yaratıyor. Eğitim Bakanlığı verilerine göre ilkokulu bitiren her üç çocuktan birinden fazlası fazla kilolu ya da obez. Yüksek şeker tüketimine bağlı diş çürükleri de 5 ile 9 yaş arasındaki çocuklarda hastaneye yatışın başlıca nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.

Erken Eğitim Bakanı Olivia Bailey, BBC Breakfast programında yaptığı açıklamada hükûmetin hedefinin şekeri azaltmak, lif oranını artırmak ve derin yağda kızartılmış yiyecekleri okul menülerinden çıkarmak olduğunu söyledi. Bailey, okulların menülerini internetten yayımlamasının da isteneceğini belirtti.

Kurallar 2027’de yürürlüğe girecek

Bu düzenlemeler, okul gıda standartlarında son on yıldaki ilk büyük değişiklik olacak. Hükûmet, daha önce planlanan güncellemenin salgın nedeniyle ertelendiğini belirtiyor. Yeni kurallar İngiltere’deki ilkokul ve ortaokulları kapsayacak.

Öneriler için dokuz haftalık danışma süreci başlatıldı. Son standartların eylülde açıklanması, kuralların ise Eylül 2027’de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Ortaokullara bazı başlıklarda geçiş süresi tanınacak. Böylece tariflerin yenilenmesi, menülerin güncellenmesi ve personelin eğitilmesi için zaman verilmiş olacak.

Hükûmet ayrıca, okulların kurallara uyup uymadığını izlemek için daha sıkı bir denetim sistemi kurulacağını da duyurdu.

Tartışma bütçede düğümleniyor

Planın en çok tartışılan yönü ise maliyet. Okul yöneticileri ve eğitim çevreleri, daha sağlıklı yemek hedefini desteklediklerini söylüyor. Ancak bunun ek kaynak olmadan sürdürülemeyeceğini vurguluyor.

Okul ve Kolej Liderleri Birliği’nden Tom Middlehurst, okul yemeklerinin kalitesinin yükseltilmesini bütünüyle desteklediklerini söyledi. Ancak değişikliklerin uygulanabilir olması ve doğacak ek maliyetlerin karşılanması gerektiğini belirtti.

School Food People adlı kuruluş da standartların yenilenmesini olumlu buldu. Ancak bu standartların hem düzgün biçimde denetlenmesi hem de yeterince finanse edilmesi gerektiğini savundu. Kuruluşun 2025 anketine göre İngiltere’de bir okul yemeğinin gerçek maliyeti yaklaşık 3,45 sterlin. Buna karşılık devletin ücretsiz okul yemeği için ayırdığı kaynak 2,61 sterlin düzeyinde kalıyor.

Muhalefetten farklı tepkiler

Liberal Demokratlar da ücretsiz okul yemekleri için ayrılan bütçenin artan maliyetlere göre güncellenmesi gerektiğini söyledi. Partinin eğitim sözcüsü Munira Wilson, birçok okulun mevcut bütçeyle daha küçük porsiyonlar sunmak ya da kaliteyi düşürmek zorunda kaldığını savundu.

Reform UK ise plana tepki gösterdi. Parti adına yapılan açıklamada, hükûmetin insanların yaşamını fazla ayrıntılı biçimde yönlendirmeye çalıştığı öne sürüldü. Çocukluk çağı obezitesinin yasaklarla çözülemeyeceği savunuldu.

Yeşiller Partisi ise sağlıksız yiyeceklerin okul menülerinden çıkarılmasını olumlu ve gecikmiş bir adım olarak değerlendirdi. Parti, ücretsiz ve sağlıklı okul yemeğinin yalnızca küçük yaş gruplarına değil, tüm ilkokul ve ortaokul öğrencilerine sunulması gerektiğini belirtti.

Ücretsiz yemek kapsamı da genişliyor

Okul yemekleri tartışması yalnızca menü değişikliğiyle sınırlı değil. Hükûmetin daha önce açıkladığı karara göre, İngiltere’de ebeveynleri Universal Credit alan tüm çocuklar Eylül 2026’dan itibaren ücretsiz okul yemeğine başvurabilecek. Hükûmet, bu değişiklikle 500 bin çocuğun daha kapsama gireceğini söylüyor.

Ayrıca bu hafta 500’den fazla yeni ücretsiz kahvaltı kulübünün açılacağı da açıklandı. Bu kulüpler için öğrenci başına ayrılan destek 60 peniden 1 sterline çıkarıldı.

Yeni plan, İngiltere’de okul yemeklerinin içeriğini daha sıkı kurallara bağlamayı amaçlıyor. Ancak uygulamanın başarısı, okulların bu dönüşümü hangi bütçeyle ve hangi koşullarda yürüteceğine bağlı olacak.