Birleşik Krallık’ta gençlere sağlık yardımı kesintisi masada

Britanya'da gençlere yönelik sosyal yardım sisteminde kapsamlı değişiklikler hazırlanıyor. The Guardian'ın edindiği bilgilere göre hükûmet, 25 yaş altındaki kişilere ödenen Universal Credit'in sağlık unsurunu kaldırmayı veya daha da sınırlandırmayı değerlendiriyor.

Söz konusu ödeme, sağlık sorunu veya engeli nedeniyle çalışma kapasitesi sınırlı olan kişilere veriliyor. Yeni başvuru sahipleri için aylık ödeme daha önce yaklaşık yarı yarıya azaltılarak 217 sterline indirilmişti.

Henüz nihai karar alınmadı. Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı, devam eden incelemeler sonuçlanmadan yeni sistemin ayrıntılarının kesinleşmeyeceğini belirtiyor.

Mevcut hak sahipleri de etkilenebilir

Guardian'a göre masadaki seçeneklerden biri, 25 yaş altındaki yeni başvuru sahiplerine sağlık unsurunun hiç ödenmemesi. Ancak mevcut hak sahiplerinin de düzenleme kapsamına alınması değerlendiriliyor.

Hükûmet, nakit desteğin yerine gençlerin işe girmesini kolaylaştıracak daha kapsamlı programlar oluşturmayı planlıyor. Sübvansiyonlu işler, kişiye özel işe dönüş programları, ruh sağlığı desteği, konut ve mali danışmanlık bu seçenekler arasında.

Resmî verilere göre Britanya'da 16-24 yaş arasında yaklaşık 184 bin kişi Universal Credit kapsamında sağlık ödemesi alıyor.

PIP sistemi de değişebilir

Tartışmalar yalnızca Universal Credit ile sınırlı değil. Yaklaşık 4 milyon kişinin yararlandığı Personal Independence Payment'ın (PIP) yerine yeni bir sistem oluşturulması da değerlendiriliyor.

PIP, kişinin çalışıp çalışmadığından veya gelirinden bağımsız olarak, uzun süreli hastalık ya da engellilik nedeniyle ortaya çıkan ek yaşam giderlerine katkı sağlıyor.

Masadaki seçeneklerden biri, 25 yaş altındakiler için ayrı kurallar belirlenmesi. Bu modelde bazı gençlerin ödemelerinin azaltılması veya tamamen kaldırılması gündeme gelebilir. Ancak hükûmet kaynaklarına göre en ağır engelleri ve sağlık sorunları bulunan kişilerin gelir kaybına uğramaması hedefleniyor.

Yeni değerlendirme kriterlerinin yalnız gençlere mi yoksa çalışma çağındaki daha geniş bir gruba mı uygulanacağı da henüz kararlaştırılmış değil.

Amaç 1 milyon genci işe ve eğitime döndürmek

Hükûmet, değişiklikleri Britanya'da eğitimde, istihdamda veya mesleki eğitimde bulunmayan yaklaşık 1 milyon gencin sayısını azaltma hedefiyle gerekçelendiriyor.

Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden, sosyal yardım sistemindeki değişimi gençlerin uzun yıllar boyunca yardımlara bağımlı kalmasını önleme çabası olarak savunuyor.

Hükûmet geçen hafta sağlık yardımı alan genç engelliler ve uzun süreli hastalığı bulunanlar için 'İş Garantisi' programını da açıkladı. Programa katılım gönüllü olacak. Uygun kişiler, çalışma kapasitesi değerlendirmesinden sonraki 13. haftadan itibaren devlet destekli bir işe yönlendirilebilecek.

Yardım kuruluşlarından yoksulluk uyarısı

Engelli ve çocuk hakları alanında çalışan kuruluşlar ise ödemelerin azaltılmasına karşı çıkıyor. 40'tan fazla kuruluş daha önce hükûmete gönderdiği ortak mektupta, daha sert yaptırımların ve yardım kesintilerinin kırılgan durumdaki gençleri daha fazla yoksulluğa itebileceğini savunmuştu.

Guardian'ın aktardığı Scope hesaplamasına göre Universal Credit'in sağlık unsurunu alan 22 yaş altı kişilerin bulunduğu hanelerin yaklaşık yarısı hâlihazırda yoksulluk sınırının altında. Kuruluş, ödeme tamamen kaldırılırsa bu oranın çok daha fazla yükselebileceğini öne sürüyor.

Hükûmet ise henüz kesinleşmiş bir kesinti planı bulunmadığını vurguluyor. Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı, Alan Milburn'ün genç istihdamı incelemesi ile PIP sistemini değerlendiren Timms komisyonunun sonuçlarının beklendiğini ve çalışamayacak durumda olanlar için sosyal güvenlik ağının korunacağını açıkladı.

Yeni yasa 2027'de gündeme gelebilir

Planların hayata geçirilmesi için parlamentodan yeni yasa çıkarılması gerekecek. Guardian'a göre hükûmet, PIP'in yerine geçecek sistem ile 25 yaş altındaki gençlere yönelik değişiklikleri içeren yasa tasarısını 2027'de başlayacak yeni parlamento döneminde sunmayı değerlendiriyor.

Bu nedenle gençlerin sağlık ve engellilik yardımlarında hangi hakların kaldırılacağı, hangilerinin korunacağı ve yeni sistemin kimleri kapsayacağı henüz kesinleşmiş değil.