AVRUPADAN Youtube Video
Hollanda'da zehirli kimyasal skandalı: Devletin hazırladığı liste hatalı çıktı
Hollanda'da insan sağlığını tehdit eden kimyasal kirlilik bölgelerini belirlemek için hazırlanan resmî listede çok sayıda hata bulundu. Uzmanlar, devletin denetimlerini yetersiz buluyor.
Hollanda'da insan sağlığını ve çevreyi tehdit eden PFAS kimyasallarıyla ilgili büyük bir skandal ortaya çıktı. Hükûmetin temizlenmesi gereken tehlikeli bölgeleri belirlemek amacıyla hazırladığı listenin ciddi hatalar içerdiği anlaşıldı. Listede risk oluşturduğu henüz kanıtlanmamış çok sayıda bölge bulunurken, tehlikeli olduğu bilinen bazı yerler ise tamamen dışarıda bırakıldı.
NOS ve bölgesel yayın kuruluşlarının ortak araştırmasına göre, Altyapı ve Su Yönetimi Bakanlığı ile 40'tan fazla yerel yönetimin hazırladığı 57 bölgeli listenin 31'i belirlenen kriterleri karşılamıyor veya henüz yeterince incelenmemiş durumda.
Uzmanlar, bu hatalar nedeniyle gerçekten tehlikeli bölgelerin gözden kaçabileceği, risk taşımayan alanların temizlenmesi için ise gereksiz yere milyonlarca avro harcanabileceği uyarısında bulunuyor.
57 bölgenin 31'inde sorun var
Bakanlık, ilk raporunda çevre ve insan sağlığı açısından kabul edilemez risk taşıyan 57 bölge belirlendiğini açıklamıştı. Ancak bölgelerin isimleri kamuoyuyla paylaşılmamıştı. Liste daha sonra bilgi edinme başvurusu sonucunda açıklandı.
NOS'un incelemesinde, listedeki altı bölgede kabul edilemez düzeyde risk bulunmadığı, 20 bölgenin risk durumunun henüz bilinmediği ve beş bölge için herhangi bir değerlendirme yapılmadığı ortaya çıktı.
Yerel yönetimler ise hatalar konusunda birbirinden farklı açıklamalar yaptı. Güney Hollanda eyaleti, listenin hazırlanması sırasında kullanılan tanımların net olmadığını savundu. Kuzey Hollanda yönetimi idari hata yapıldığını kabul etti.
Nijmegen Belediyesi, bakanlığın başlangıçta yalnızca risk taşıması muhtemel bölgelerin bildirilmesini istediğini açıkladı. Groningen eyaleti ise bilgileri bakanlığın istediği formatta göndermediği için listeye hiçbir bölgesinin alınmadığını belirtti.
Schiphol Havalimanı neden listede yok?
Araştırmada en dikkat çekici eksikliklerden biri, Amsterdam'daki Schiphol Havalimanı oldu.
Utrecht Üniversitesi'nden PFAS uzmanı Chiel Jonker, Schiphol'ün Hollanda'nın en büyük kimyasal kirlilik alanlarından biri olduğunu belirtti. Buna rağmen havalimanı, öncelikli temizlenmesi gereken bölgeler listesinde yer almıyor.
Kuzey Hollanda eyalet yönetimi, Schiphol çevresindeki kirliliğin insanlar için acil tehlike oluşturmadığını ve içme suyu kaynaklarını tehdit etmediğini savundu.
Ancak Jonker bu değerlendirmeye karşı çıktı. Uzman, kirli suyun tarım arazilerinin ve sebze bahçelerinin sulanmasında kullanıldığını, insanların bu sularda yüzdüğünü ve balık tuttuğunu belirtti. Ayrıca suyun Amsterdam Ormanı'na kadar ulaştığına dikkat çekti.
Jonker, diğer havalimanları listeye alınırken Schiphol'ün neden dışarıda bırakıldığının açıklanması gerektiğini söyledi.
PFAS nedir, neden tehlikeli?
PFAS, doğada neredeyse hiç parçalanmayan binlerce kimyasal maddeyi kapsıyor. Suya ve yağa dayanıklı özellikleri nedeniyle birçok endüstriyel üründe kullanılıyor.
Bu maddeler toprağa, yeraltı sularına ve gıdalara karışabiliyor. Bazı PFAS türlerinin bağışıklık sistemini ve karaciğeri olumsuz etkileyebildiği, kolesterol seviyelerini yükseltebildiği ve böbrek ile testis kanseri riskini artırabildiği biliniyor.
Hollanda'da PFAS ile kirlenmiş olabileceği düşünülen binlerce bölge bulunuyor. Ancak bütün bu bölgelerin temizlenmesi hem teknik açıdan zor hem de son derece maliyetli.
PFAS Uzmanlık Merkezi'nden Hans Slenders'e göre, ülke genelindeki temizleme çalışmalarının maliyeti yüz milyonlarca, hatta milyarlarca avroya ulaşabilir.
Kimyasal kirlilik sanayi bölgelerine yayılmış
Öncelikli temizlik listesinde eski havalimanları, askerî tesisler ve itfaiye eğitim alanları ağırlıkta bulunuyor.
Rotterdam Limanı'ndaki bazı bölgeler de listeye eklendi. Ancak burada kirliliğin kabul edilemez düzeyde risk oluşturup oluşturmadığı henüz netleşmedi.
Nijmegen'deki çip üreticisi NXP, tesisinde PFAS kirliliği tespit etti. Kirliliğin şirket bünyesindeki itfaiye faaliyetlerinden kaynaklanmış olabileceği değerlendiriliyor.
Sassenheim'daki Akzo Nobel boya ve kaplama fabrikasında ise geçmişte yaşanan yangınlar, yangın söndürme köpükleri ve eğitim faaliyetleri nedeniyle kirlenen alanlarda temizlik çalışmaları yapıldı.
En geniş kirlenmiş alanların bulunduğu yerler arasında Helmond'daki iflas etmiş Custom Powders şirketinin tesisi ve Arnhem'deki Oranjekazerne askerî yerleşkesi bulunuyor.
Uzmanlardan hükûmete çağrı
Utrecht Üniversitesi'nden Chiel Jonker, mevcut sistemin ciddi bilgi eksiklikleri içerdiğini belirtti. Yerel yönetimlerin PFAS kirliliğinin tehlikelerini değerlendirecek yeterli uzmanlığa her zaman sahip olmadığını savundu.
Jonker, "Her yönetim kendi değerlendirmesini yapıyor. Asıl sorun da burada ortaya çıkıyor. Bunun değişmesi gerekiyor" dedi.
Hans Slenders de PFAS sorununun yerel yönetimlerin tek başına çözebileceğinden çok daha karmaşık olduğunu söyledi. Her iki uzman, çalışmaların merkezi hükûmet tarafından yönetilmesini istedi.
Altyapı ve Su Yönetimi Bakanlığı ise belediyelerin ve eyalet yönetimlerinin gerekli kriterleri bildiğini ve riskleri değerlendirebilecek yeterliliğe sahip olduğunu savundu.
Hollanda'da tehlikeli PFAS bölgelerini belirleme çalışmalarının 2030 yılında tamamlanması hedefleniyor. Ancak uzmanlar, mevcut hataların giderilmemesi halinde hem halk sağlığının tehlikeye atılabileceğini hem de kamu kaynaklarının boşa harcanabileceğini belirtiyor.
Geri Dön 17 Kasım 2026 Salı Önceki Yazılar