Seks işçiliği kapalı kapılar ardına taşındı

Fransa’da 2016’da yürürlüğe giren ve seks hizmeti satın almayı suç sayan yasa, kolluğun seks işçilerine yaklaşımını değiştirdi. Seks işçileri artık suçlu değil, mağdur olarak değerlendiriliyor. Ancak aradan geçen on yılda seks işçiliğinin sokaktan internet ortamına ve kapalı mekânlara kayması, yeni sorunları da beraberinde getirdi.

13 Ekim 2016’da kabul edilen yasaya göre seks satın alanlara 1.500 avro, aynı fiilin tekrarı hâlinde ise 3 bin 500 avroya kadar para cezası veriliyor. Aynı düzenleme, müşteri aramayı suç olmaktan çıkardı ve seks işçiliğinden çıkmak isteyenler için destek programları oluşturdu.

Sokaktan internete kaydı

Yetkililer, bugün en büyük değişimin görünürlüğün azalması olduğunu söylüyor.

Bir dönem sokakta ve kamusal alanda daha görünür olan seks işçiliği, artık kısa süreli kiralanan evlerde, otel odalarında ve çevrim içi platformlar üzerinden yürütülüyor. Bu da yasayı ihlâl eden müşterilerin tespit edilmesini zorlaştırıyor.

İnsan ticaretiyle mücadele eden merkezi birim OCRETH, müşterilerin her yaştan ve her toplumsal kesimden sıradan erkekler olduğunu belirtiyor. Ancak seks işçilerini savunan Mouvement du Nid’in sözcüsü Claire Quidet, müşterilere yönelik yaptırımların sınırlı kaldığını söylüyor. Quidet’in verdiği bilgilere göre şimdiye kadar yalnızca 11 bin işlem yapıldı. Bunların yüzde 60’ı Paris bölgesinde uygulandı.

Mağdurları bulmak da zorlaştı

Sorun yalnızca müşterilere ulaşmakla sınırlı değil. Mağdurları tespit edip destek sunmak da giderek daha güç hâle geliyor.

OCRETH’nin eski başkanı Lénaïg Le Bail, AFP’ye yaptığı değerlendirmede mağdurların artık daha görünmez olduğunu anlattı. Le Bail, bu kişilerin bir haftadan diğerine bir şehirden başka bir şehre, bir evden başka bir eve taşındığını, bunun da derneklerin ve kurumların temas kurmasını zorlaştırdığını söyledi.

Resmî tahminlere göre Fransa’da 40 binden fazla kişi seks işçiliği içinde yer alıyor. Bunların büyük çoğunluğunu kadınlar oluşturuyor. Kadınlara yönelik şiddet ve insan ticaretiyle mücadele için kurulan bakanlıklar arası yapı Miprof’a göre çocukların sayısında da ciddi artış var. Kurumun verilerine göre 2021 ile 2025 arasında bu alandaki çocuk sayısı yüzde 43 arttı.

Ağlar değişti, yapı parçalandı

Soruşturmalar daha çok insan ticareti ağlarına ve suç örgütlerine yöneliyor. Ancak sahadaki tablo artık daha parçalı bir yapı gösteriyor.

Birçok kadın, OnlyFans ve Mym gibi platformlar üzerinden bir ya da iki kişiyle çalışıyor. Hükûmete 2021’de sunulan bir uzman raporunda, bu modelin neredeyse hiç başlangıç yatırımı gerektirmediği ve kısa sürede kazançlı hâle geldiği belirtildi.

Bu nedenle güvenlik birimleri artık yalnızca büyük suç örgütleriyle değil, daha dağınık ve dijitalleşmiş bir yapıyla karşı karşıya kalıyor.

Çıkış programları yetersiz kaldı

Yasa, seks işçiliğinden çıkmak isteyenlere iki yıl boyunca destek verilmesini de öngörüyor. Bu destek eğitim, iş bulma ve farklı bir yaşam kurma imkânlarını kapsıyor. Fransız vatandaşı olmayanlar için çalışma izni de bu pakete dâhil.

Claire Quidet, bunun özellikle önemli olduğunu belirtiyor. Çünkü seks işçiliği içindeki kişilerin büyük bölümünü yabancılar oluşturuyor. Ancak programın ülke genelinde yeterince yaygın uygulanmadığı da ifade ediliyor.

Quidet, pazar günü düzenlenen gösteride RFI’ye yaptığı açıklamada, on yıl içinde Fransa genelinde yaklaşık 2 bin kişinin bu programlar sayesinde seks işçiliğinden çıktığını söyledi. Quidet, bu sayının olumlu ama yetersiz olduğunu vurguladı. Ayrıca polis idarelerinin çıkış programlarına daha açık yaklaşması gerektiğini, göç politikalarının da bu süreci zorlaştırdığını dile getirdi.

Yasaya itiraz edenler de var

Yasa, mağdurları suçlu olmaktan çıkaran yaklaşımı nedeniyle savunulsa da eleştiriler de sürüyor.

Seks işçilerinin sendikası Strass, Paris’te düzenlediği toplantı ve tartışmalarda 2016 tarihli yasanın seks işçilerinin güvencesizliğini artırdığını ve güvenliklerini zayıflattığını savundu. Sendika, farklı çözüm yollarının tartışılması gerektiğini belirtti.

Fransa’daki tablo, on yıl önce çıkarılan yasanın iki yönlü bir sonuç doğurduğunu gösteriyor. Bir yandan seks işçilerine yönelik cezacı yaklaşım değişti. Öte yandan seks işçiliği daha görünmez, daha dağınık ve daha zor denetlenir bir alana kaydı. Bu da hem kolluk hem de sosyal destek mekanizmaları için yeni bir sorun alanı yarattı.