Beş ülke, reddedilen sığınmacıları AB dışındaki merkezlere göndermek istiyor

Avrupa’da iltica başvurusu reddedilen ancak ülkesine geri gönderilemeyen kişiler için yeni bir sistem hazırlanıyor. Hollanda, Almanya, Avusturya, Danimarka ve Yunanistan, Avrupa Birliği dışında “geri dönüş merkezleri” kurulması için ortak çalışma başlattı.

RTL Nieuws’un haberine göre beş ülkenin iltica ve göçten sorumlu bakanları Kopenhag’da bir araya geldi. Amaç, planın temel kurallarını yıl bitmeden belirlemek.

Ülkesine dönemeyenler üçüncü ülkeye gönderilecek

Plan, Avrupa’da kalma hakkı bulunmayan ancak kendi ülkesine dönemeyen veya dönmek istemeyen sığınmacıları kapsıyor.

Bu kişiler, Avrupa Birliği dışındaki bir ülkede kurulacak merkeze gönderilebilecek. Gönderilecek kişinin bu ülkeyle daha önce herhangi bir bağlantısının bulunması gerekmeyecek.

Kişilerin burada ne kadar süre kalacağı, ne ölçüde hareket özgürlüğüne sahip olacağı ve sistemin hukuken nasıl işleyeceği ise henüz netleşmedi.

Kenia, Gana, Ruanda ve Özbekistan gündemde

Beş ülke şu anda olası merkezler için üçüncü ülkelerle temas kurmaya hazırlanıyor.

RTL Nieuws’a göre değerlendirilen ülkeler arasında Kenya, Gana, Özbekistan ve Ruanda bulunuyor.

Ruanda’ya kısa süre önce bir grup Avrupalı yetkilinin gittiği belirtildi. Görüşmelerin olumlu geçtiği aktarılıyor.

Uganda da seçenekler arasında bulunuyor. Ancak ülkedeki LGBTİ+ karşıtı yasalar nedeniyle Hollanda hükûmeti içinde bu seçeneğe ciddi itirazlar var.

Yeni AB düzenlemesi yolu açtı

Bu tür merkezlerin kurulmasının önündeki en önemli sorunlardan biri uzun süredir hukuki engellerdi.

Ancak AB ülkeleri haziran ayında yeni geri dönüş düzenlemesi üzerinde uzlaştı. Buna göre iltica başvurusu reddedilen bir kişinin yalnızca kendi ülkesine gönderilmesi zorunluluğunun gevşetilmesi planlanıyor.

Örneğin Gine vatandaşı bir kişi, gerekli anlaşmalar yapılması halinde Kenya veya Ruanda gibi üçüncü bir ülkeye gönderilebilecek.

Bu ülkelerin söz konusu kişileri kabul etmesi için AB ülkeleriyle ayrıca anlaşma yapması gerekecek.

Amaç geri dönüşü hızlandırmak

Avrupa ülkelerinin karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri, iltica başvurusu reddedilen bazı kişilerin ülkelerine geri gönderilememesi.

Bazı ülkeler kendi vatandaşlarını geri kabul etmiyor. Bazı sığınmacılar ise gönüllü olarak dönmeyi reddediyor.

Yeni sistemde bu kişilerin önce AB dışındaki merkeze gönderilmesi, ardından kendi ülkelerine dönmeleri veya merkezin bulunduğu ülkede kalmaları hedefleniyor.

Danimarka Göç ve Entegrasyon Bakanı Morten Bødskov, geri dönüş merkezlerini reddedilen sığınmacılar için “yeni bir ülkede yaşam kurma fırsatı” olarak tanımladı.

İnsan hakları örgütlerinden sert eleştiri

Plan insan hakları örgütleri ve bazı sol partiler tarafından uzun süredir eleştiriliyor.

Eleştirmenler bu merkezlerin fiilen gözaltı veya kapalı kamp sistemine dönüşebileceğini savunuyor.

En önemli soru işaretlerinden biri de geri gönderilecek kişilerin merkezlerde ne kadar süre tutulacağı.

Kişinin kendi ülkesi onu geri almayı reddederse yıllarca üçüncü bir ülkedeki merkezde kalıp kalmayacağı henüz açıklığa kavuşmuş değil.

Planın yeni AB mevzuatına rağmen mahkemeler tarafından nasıl değerlendirileceği de belirsizliğini koruyor.