Avusturya'dan çocuklara 500 avro: Yeni doğanlara devlet desteği geliyor

Avusturya hükûmeti, çocukların geleceği için yeni bir devlet destekli birikim sistemi hazırladı. 'Zukunftsdepot' (Gelecek Hesabı) adı verilen uygulama kapsamında 2027'den itibaren doğan çocuklara devlet tarafından 500 avro başlangıç sermayesi sağlanacak. Aileler, çocuklarının adına açılacak yatırım hesaplarına düzenli olarak para yatırabilecek. Birikimler, çocuk 18 yaşına geldiğinde kullanılabilecek.

ORF'nin haberine göre ÖVP, SPÖ ve NEOS'tan oluşan koalisyon hükûmeti, yeni sistemin ayrıntılarını açıkladı. Uygulamanın 1 Temmuz 2027'de başlaması hedefleniyor. Hükûmet, çocukların yetişkinliğe adım attıklarında bir miktar birikime sahip olmalarını ve ailelerin uzun vadeli tasarrufa teşvik edilmesini amaçlıyor.

Ancak muhalefet partileri ve sosyal yardım kuruluşları, uygulamanın özellikle düşük gelirli ailelerin sorunlarına çözüm olmayacağını savunuyor.

Her yeni doğan çocuk için 500 avro

Aile Bakanı Claudia Bauer'in (ÖVP) açıkladığı plana göre 1 Ocak 2027 ve sonrasında doğan çocuklar için 500 avroluk başlangıç desteği sağlanacak.

Bu para ailelere doğrudan nakit olarak ödenmeyecek. Çocuğun adına oluşturulacak özel bir yatırım hesabına yatırılacak.

Böylece devletin verdiği 500 avronun yıllar içinde değerlendirilmesi ve çocuk yetişkin olduğunda daha yüksek bir tutara ulaşması hedefleniyor.

Üstelik ailelerin kendi paralarını yatırmaları zorunlu olmayacak.

Bauer, çocuğun üçüncü yaş gününe kadar yatırım hesabı açılmaması durumunda 500 avronun otomatik olarak devletin 'Bundesschatz' adlı tasarruf sisteminde değerlendirileceğini açıkladı. Aileler daha sonra bu birikimi katılımcı bankalardaki yatırım hesaplarına aktarabilecek.

Ancak başlangıç desteğinden yararlanmak için vatandaşlık ve ikamet şartları da öngörülüyor.

500 avro için 15 yıllık ikamet şartı

ORF'nin Avusturya Haber Ajansı APA'ya dayandırdığı bilgilere göre 500 avroluk devlet desteği için çocuğun 18 yaşına kadar Avusturya'da en az 15 yıl yasal olarak ikamet etmiş olması gerekecek.

Destekten Avusturya vatandaşları ile hukuken eşit muamele görme hakkına sahip kişiler yararlanabilecek. Bu gruplar arasında Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Alanı ve İsviçre vatandaşları ile mülteci statüsü tanınmış kişiler de bulunuyor.

Dolayısıyla uygulama, Avusturya'da doğan her çocuğun vatandaşlık veya ikamet durumundan bağımsız olarak 500 avro alacağı anlamına gelmiyor.

Özellikle Avusturya'da yaşayan yabancı aileler açısından bu şartlar önem taşıyor. Türkiye vatandaşlarının hangi koşullarda yararlanabileceği de uygulanacak mevzuata bağlı olacak.

Nihai düzenleme henüz yasalaşmadığı için başvuru ve hak sahipliği koşullarının kesinleşmesi bekleniyor.

Aileler yılda 5 bin avroya kadar para yatırabilecek

Yeni sistem yalnızca 2027'den sonra doğan çocukları kapsamıyor.

18 yaşından küçük bütün çocuklar için 'Zukunftsdepot' hesabı açılması planlanıyor.

Ancak 500 avroluk devlet katkısı yalnızca 2027 ve sonrasında doğan, gerekli koşulları karşılayan çocuklar için geçerli olacak.

Daha önce doğan çocukların aileleri ise devletin başlangıç katkısı olmadan sistemin vergi avantajlarından yararlanabilecek.

Hesaba bir yıl içinde en fazla 5 bin avro yatırılabilecek. Bu da aylık ortalama 416 avroya karşılık geliyor.

Parayı yalnızca anne ve baba yatırmak zorunda değil. Büyükanne, büyükbaba, diğer akrabalar ve aile dostları da çocuğun birikimine katkıda bulunabilecek.

Ancak bütün katkıların toplamı yıllık 5 bin avroyu aşamayacak.

Yatırım kazançlarından vergi alınmayacak

Yeni sistemin en önemli avantajlarından biri vergi muafiyeti olacak.

Avusturya'da yatırım kazançlarından normal şartlarda yüzde 27,5 oranında sermaye kazancı vergisi alınıyor.

'Zukunftsdepot' kapsamında ise yatırım hesabındaki varlıkların değer artışından, çocuk 18 yaşına gelene kadar bu vergi alınmayacak.

Ancak bu muafiyetin bütün gelir türlerini kapsamadığı belirtiliyor. Düzenli faiz gelirleri ve dağıtılan temettüler için vergi yükümlülüğü devam edebilecek.

Yatırım hesabı açma ve saklama hizmetinin bankalar tarafından ücretsiz sunulması planlanıyor. Bununla birlikte yatırım fonlarının başka masrafları bulunabilecek. Açıklanan modele göre ek maliyetler yıllık yüzde 1 ile sınırlandırılacak.

Para 18 yaşından önce çekilemeyecek

Sistemin en önemli koşullarından biri, birikimlerin çocuk reşit olana kadar hesapta tutulması.

Aileler, yatırdıkları parayı ihtiyaç duyduklarında geri çekemeyecek.

Çocuk 18 yaşına ulaştığında hesabındaki birikimleri kullanma hakkına sahip olacak.

Aile Bakanı Bauer, bu paranın ehliyet almak, eğitim masraflarını karşılamak, ilk evin depozitosunu ödemek veya iş kurmak gibi amaçlarla kullanılabileceğini söyledi.

Birikimin bu alanlarda harcanması zorunlu olmayacak. Gençler paralarını değerlendirmeye devam edebilecek veya başka ihtiyaçları için kullanabilecek.

Bauer, "Gelecek Hesabı, yeni neslin konut tasarruf hesabı olmalı" diyerek uygulamanın uzun vadeli birikim alışkanlığı oluşturmasını istediklerini vurguladı.

Paralar borsada değerlendirilecek

Yeni sistem klasik banka tasarruf hesabından farklı işleyecek.

Biriken paralar, Avrupa Birliği kurallarına uygun ve riskleri farklı yatırımlara dağıtan yatırım fonlarında değerlendirilecek.

Bu fonlar, çok sayıda şirketin hisselerine ve farklı finansal araçlara yatırım yapabiliyor.

Ancak çocukların hesaplarından doğrudan tek tek şirket hisselerine, kripto paralara veya spekülatif yatırım ürünlerine para yatırılmasına izin verilmeyecek.

Hükûmet, yatırımların farklı alanlara dağıtılmasıyla olası zararların azaltılmasını amaçlıyor.

Buna rağmen hesapta biriken paranın değerinin sürekli artacağının garantisi bulunmuyor.

Aile Bakanı Bauer de finans piyasalarında kazanç kadar zarar riskinin bulunduğunu kabul etti.

500 avro 18 yılda ne kadar olabilir?

Yatırım hesabının gelecekte ne kadar büyüyeceği, fonların performansına ve ailelerin yatırdığı miktara bağlı olacak.

Örneğin başlangıçta yatırılan 500 avro, yıllık ortalama yüzde 5 getiri sağlanması ve kazancın yeniden yatırılması durumunda 18 yıl sonunda yaklaşık 1.200 avroya ulaşabilir.

Bir aile ayrıca her ay 100 avro yatırırsa, aynı varsayımsal getiriyle toplam birikim 35 bin avro civarına çıkabilir.

Ancak bunlar yalnızca örnek hesaplamalar. Fon masrafları, piyasa dalgalanmaları ve gerçek getiriler nedeniyle elde edilecek tutarlar farklılaşabilir. Yatırılan anaparanın bir bölümünün kaybedilmesi de mümkün.

Graz Üniversitesi Finans Enstitüsünden Stefan Palan, ORF'ye yaptığı değerlendirmede uzun vadeli yatırımın önemli avantajlar sağlayabileceğini söyledi.

Palan'a göre yeni sistem yalnızca çocukların para biriktirmesine değil, ailelerin finansal konulardaki bilgilerinin artırılmasına da yardımcı olabilir.

Caritas'tan tepki: Yoksul çocuklara faydası yok

Hükûmetin planı, sosyal yardım kuruluşlarının eleştirilerine de neden oldu.

Avusturya Caritas Başkanı Nora Tödtling-Musenbichler, yeni sistemin çocuk yoksulluğuyla mücadele etmek için yeterli olmadığını söyledi.

ORF'nin aktardığına göre Tödtling-Musenbichler, "Parası olmayan birine Gelecek Hesabı'nın faydası yok" dedi.

Caritas Başkanı, birçok ailenin gelirini kira, gıda, enerji ve okul ihtiyaçlarını karşılamak için harcamak zorunda olduğunu hatırlattı.

Bu ailelerin çocukları adına düzenli yatırım yapmasının mümkün olmadığını belirten Tödtling-Musenbichler, uygulamanın daha çok birikim yapabilecek maddi güce sahip ailelere avantaj sağlayacağını savundu.

Caritas'a göre çocuk yoksulluğunun azaltılması için yatırım hesaplarından önce, ailelere yeterli sosyal yardım ve çocuklara doğrudan ekonomik güvence sağlanması gerekiyor.

Avusturya İşçi Odası (Arbeiterkammer) da uygulamaya eleştirel yaklaşıyor. İşçi temsilcileri, finans piyasalarına dayalı tasarruf modellerinin herkes için güvenli ve eşit fırsatlar sunmadığına dikkat çekiyor.

Muhalefet de ikiye bölündü

Yeni yatırım hesabı, Avusturya siyasetinde de tartışma yarattı.

Aşırı sağcı FPÖ, hükûmetin vatandaşların gerçek ekonomik sorunlarından uzaklaştığını savundu.

FPÖ'nün aile politikaları sözcüsü Ricarda Berger, birçok ailenin artan hayat pahalılığı nedeniyle temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını belirtti.

Berger'e göre ailelerin bugün ekonomik desteğe ihtiyacı varken, çocukların ancak 18 yıl sonra kullanabileceği bir yatırım hesabı oluşturmak yeterli değil.

Yeşiller ise uygulamanın risklerinin yeterince açıklanmadığını savundu.

Partinin maliye politikaları sözcüsü Nina Tomaselli, hükûmetin yatırım kazançlarından söz ederken olası zararların kimin tarafından üstlenileceği konusunda net yanıt vermediğini belirtti.

Buna karşılık Avusturya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (WIFO) Başkanı Gabriel Felbermayr, uzun vadeli sermaye piyasası yatırımlarını olumlu değerlendirdi.

Felbermayr, yatırım piyasalarının yalnızca spekülasyondan ibaret olmadığını, uzun vadede getiri sağlayabilecek araçlar sunduğunu söyledi.

Devletin bütçesinden 40 milyon avro ayrılacak

Hükûmet, uygulamanın finansmanı için 2027 ve 2028 yıllarında ayrı ayrı 40 milyon avroluk kaynak ayırdı.

Bu bütçe öncelikle yeni doğacak çocuklara verilecek 500 avroluk başlangıç sermayesini karşılamak için kullanılacak.

Ayrıca yatırım kazançlarının vergiden muaf tutulması nedeniyle devletin elde edemeyeceği vergi gelirleri de hesaplanıyor.

Hükûmet, uygulamanın finansmanının Aile Yükleri Dengeleme Fonu üzerinden sağlanacağını açıkladı.

Yeni yatırım hesaplarının bankalarda 1 Temmuz 2027'den itibaren açılabilmesi hedefleniyor.

Ancak yasanın henüz kabul edilmemiş olması nedeniyle sistemin nihai ayrıntıları ve başvuru işlemleri kesinleşmiş değil.

2027'de doğacak çocuklar için yeni dönem

Avusturya hükûmeti, 'Zukunftsdepot' uygulamasıyla gençlerin yetişkinliğe ekonomik açıdan daha hazırlıklı başlamasını hedefliyor.

Yeni sistem, ailelere uzun vadeli birikim için vergi avantajı sağlarken 2027'den itibaren doğacak ve gerekli şartları karşılayacak çocuklara da 500 avro başlangıç desteği sunacak.

Ancak uygulamanın en çok kimlere fayda sağlayacağı tartışması devam ediyor.

Hükûmet yatırım yapabilen aileler için yeni fırsatlar oluşturduğunu savunurken, sosyal yardım kuruluşları asıl ihtiyacın bugün geçim sıkıntısı yaşayan çocukların desteklenmesi olduğunu belirtiyor.

Yeni düzenlemenin son şekli, hazırlanacak yasa teklifinin parlamentoda kabul edilmesiyle netleşecek.