Avusturya’da emeklilik artışı tartışması

Avusturya’da emekli aylıklarına yapılan farklı oranlı artışlar yeniden tartışma konusu oldu. Hükûmetin gelecek yıl da emekli aylıklarını enflasyonun altında artırmayı planladığı belirtiliyor.

Bu süreçte sosyal kademelendirme modelinin yeniden uygulanabileceği ifade ediliyor. Buna göre düşük emekli aylıkları tam enflasyon oranında ya da enflasyonun üzerinde artırılırken, yüksek emekli aylıkları daha düşük oranda yükseltiliyor.

Sigorta ilkesi tartışması

Bu uygulama, emeklilik sisteminin sigorta mantığıyla çeliştiği gerekçesiyle eleştiriliyor. Çünkü çalışanlar, hayatları boyunca sisteme prim ödüyor ve emeklilikte bu katkının karşılığını almayı bekliyor.

Ancak farklı oranlı artışlar nedeniyle sisteme daha fazla prim ödeyenler, zaman içinde daha düşük artışlarla karşılaşabiliyor. Bu da yüksek emekli aylığı alanların reel olarak kayba uğramasına yol açıyor.

3 bin avronun üzerinde kayıp başlıyor

Verilen örneklere göre bugün brüt 2 bin avro emekli aylığı alan bir kişi, 2017’den bu yana düzenli ve tam enflasyon artışı yapılmış olsaydı alacağı tutara kıyasla yıllık net 314 avro daha fazla gelir elde ediyor.

Buna karşılık brüt 4 bin avro emekli aylığı alan bir kişi, aynı dönemde yıllık net 461 avro daha az gelirle karşı karşıya kalıyor. Bunun nedeni, yüksek emekli aylıklarına yapılan artışların birçok kez tam enflasyon oranının altında kalması.

Agenda Austria: Tek tip emekliliğe gidiliyor

Agenda Austria ekonomisti Denes Kucsera, bu gidişatın Avusturya’yı ‘halk emekliliği’ ya da tek tip emeklilik sistemine yaklaştırdığını savundu.

Kucsera’ya göre düşük emekli aylığı alanlara daha yüksek artış yapılırken, yüksek aylık alanların artıştan daha az yararlanması emekliler arasındaki gelir farkını giderek azaltıyor.

Bu süreçte asgari emekli aylığı da medyan emekli aylığına giderek yaklaşıyor. Eleştirmenlere göre bu durum, daha fazla prim ödeyenlerle daha az prim ödeyenler arasındaki farkı zamanla silikleştiriyor.